Saltar ao contido principal
Manual práctico de Renda 2020

Usufruto e desmembramento da propiedade:concepto e definicións

USUFRUTO SOBRE BENS INMOBLES IRPF.Cadro I
Conceptos

Propiedade plena:Artigo 348 do Código civil:"A propiedade é o dereito de gozar e dispoñer dunha cousa, sen máis limitacións que as establecidas nas leis”.

Desmembramento do dominio:O desmembramento do pleno dominio (a propiedade) leva consigo a separación das facultades que integran o dereito de propiedade mediante a constitución de dereitos reais de desfrute sobre o ben (dereito de usufruto, dereitos de uso e cuarto e servidumes) e o dereito de nuda propiedade.

Usufruto:O dereito de usufruto concede a facultade de uso, desfrute e aproveitamento de bens alleos sen alterar a súa forma nin a súa substancia (artigos 467a 522 Código civil).

Nuda propiedade:A nuda propiedade constitúe o dereito a gozar plenamente da propiedade do ben cando se extinga o usufruto.Mentres perdure o usufruto o nó propietario unicamente ten a facultade de disposición sobre o ben pero non o uso, desfrute e aproveitamento deste.

Desmembramento do dominio
  • O propietario resérvase a nuda propiedade e constitúe a favor dun terceiro un dereito de usufruto:a persoa a favor de á cal se constitúe o usufruto como beneficiario debe tributar por ITP o ISD (en función de que a constitución do usufruto ao seu favor fose a título oneroso ou lucrativo).O propietario obtén no IRPF pola constitución do usufruto rendementos de capital inmobiliario.

  • O propietario transmite a nuda propiedade e resérvase o usufruto:O adquirente da nuda propiedade debe tributar pola transmisión por ITP o ISD (en función do carácter oneroso ou gratuíto da transmisión) e o propietario está suxeito no IRPF pola ganancia ou perda patrimonial xerada pola devandita transmisión.Non obstante, non se produce tributación nin feito impoñible algún polo dereito de usufruto que permanece en poder do seu propietario.

  • O propietario constitúe o usufruto e transmite a nuda propiedade a diferentes persoas:Cada un dos adquirentes deben tributar por ITP o ISD (en función do carácter oneroso ou gratuíto) pola constitución de usufruto, e pola transmisión da nuda propiedade.O propietario, salvo nos casos de sucesión mortis causa, obtén no IRPF pola constitución do usufruto rendementos de capital inmobiliario e pola transmisión da nuda propiedade no IRPF unha ganancia ou perda patrimonial.

Usufruto

Valoración dos dereitos de usufruto (Artigos 49 e 51 Regulamento do ISD e artigos 10 texto refundido da Lei do ITPAJD)

  • Usufruto temporal:Reputarase proporcional ao valor total dos bens sobre que recaia, en razón dun 2 por 100 por cada período dun ano, sen exceder do 70 por 100.Non se computarán as fraccións de tempo inferiores ao ano, se ben o usufruto por tempo inferior a un ano se computará no 2 por 100 do valor dos bens.

  • Usufruto vitalicio:Estimarase que o valor é igual o 70 por 100 do valor total dos bens cando o usufructuario conte menos de vinte anos, minorándose a porcentaxe na proporción dun 1 por 100 por cada ano máis, co límite mínimo do 10 por 100.(Regra práctica para o cálculo do usufruto:restar ao número 89 a idade do usufructuario.O resultado desta operación dános a porcentaxe do valor do usufruto:[(89 - idade do usufructuario) / 100]).

  • Outros tipos de usufruto:

    • Usufrutos vitalicios que á súa vez son temporais (Artigo 49.c) Regulamento do ISD)

    • Usufruto en favor de persoa xurídica (Artigo 49.d) Regulamento do ISD)

    • Usufruto con condición resolutoria distinta da vida do usufructuario (Artigo 51.7 Regulamento do ISD)

    • Usufruto sucesivo (Artigo 51.5 Regulamento do ISD)

    • Usufruto constituído en favor de cónxuxes (Artigo 51.5 Regulamento do ISD)

Nuda propiedade

O valor da nuda propiedade computarase pola diferenza entre o valor do usufruto e o valor total dos bens.

Este cadro teñen caracter meramente informativo.