C. Requisitos

Regulación: Artigo 27.3, 4, 5, 7 e 8 Lei 19/1994

1. A reserva para investimentos deberá figurar nos balances con absoluta separación e título apropiado e será indispoñible en tanto que os bens en que se materializou deban permanecer na empresa.

   Para ter en conta:

   A interpretación conxunta dos apartados 3, 16 e 17 do artigo 27 da Lei 19/1994 comporta que a disposición da reserva para investimentos con anterioridade á finalización do prazo de mantemento do investimento dará lugar a que o contribuínte proceda á integración na base impoñible do Imposto sobre Sociedades das cantidades que no seu día deron lugar á redución na base impoñible. Polo tanto, a dotación contable da reserva, así como seu indisponibilidad, e polo tanto a súa existencia en balance, ata que finalice o prazo de mantemento é unha condición clave para poder gozar deste beneficio fiscal. Con esta finalidade, manter a reserva en balance non separada doutras reservas ou manter a reserva en balance sen que estea debidamente identificada constitúe o elemento obxectivo da infracción tributaria grave prevista no artigo 27.17.a) da Lei 19/1994.

   (Resolución TEAC Nº 00/09105/2024/00/00, do 19 de febreiro de 2026).

2. As cantidades destinadas á RIC deberán materializarse no prazo máximo de 3 anos, contados desde a data da devindicación do imposto correspondente ao exercicio en que se dotou a mesma, na realización dalgunha dos seguintes investimentos que, a modo de resumo, detállanse a continuación:

   1. Artigo 27.4 A)

      Investimentos iniciais que consistan na adquisición de elementos patrimoniais novos do inmobilizado material ou intanxible como consecuencia de:

      • A creación dun establecemento.

      • A ampliación dun establecemento.

      • A diversificación da actividade dun establecemento para a elaboración de novos produtos.

      • A transformación substancial no proceso de produción dun establecemento.

      Igualmente, consideraranse iniciais os investimentos en solo, edificado ou non, sempre que non se beneficiasen anteriormente do réxime da reserva e aféctese:

      • Á promoción de vivendas protexidas, cando proceder esta cualificación de acordo co previsto no Decreto 27/2006, do 7 de marzo, polo que se regulan as actuacións do Plan de Vivenda das Canarias, e sexan destinadas ao arrendamento, aínda cando un ente, entidade ou organismo público interveña na formalización efectiva do arrendamento realizando unha intermediación entre o contribuínte e o arrendatario efectivo.

      • Á rehabilitación de vivendas protexidas, de acordo coa disposto na Lei 2/2003, do 30 de xaneiro, de Vivenda das Canarias, destinadas ao arrendamento en favor de persoas inscritas no Rexistro Público de Demandantes de Vivenda Protexida das Canarias, de acordo co que se dispón na Orde do 24 de setembro de 2009, pola que se regula o réxime de inscrición, funcionamento e estrutura do devandito Rexistro.

      • Ao desenvolvemento de actividades industriais incluídas nas divisións 1 a 4 da sección primeira das tarifas do Imposto sobre Actividades Económicas, aprobadas polo Real decreto Lexislativo 1175/1990, do 28 de setembro, polo que se aproban as tarifas e a instrución do Imposto sobre Actividades Económicas.

      • Ás actividades sociosanitarias, centros residenciais de maiores, xeriátricos e centros de rehabilitación neurolóxica e física.

      • Ás zonas comerciais que sexan obxecto dun proceso de rehabilitación.

      • Ás actividades turísticas reguladas na Lei 7/1995, do 6 de abril, de Ordenación do Turismo das Canarias, cuxa adquisición teña por obxecto a rehabilitación dun establecemento turístico.

      Aos sos efectos de entender incluído no importe da materialización da Reserva o valor correspondente ao chan, consideraranse obras de rehabilitación as actuacións dirixidas á renovación, ampliación ou mellora, sempre que reúnen as condicións necesarias para ser incorporadas ao inmobilizado material como maior valor do inmoble.

      En ningún caso poderase materializar a reserva para investimentos nas Canarias na adquisición de inmobles destinados a vivenda vacacional, segundo consta regulada esta modalidade extrahoteleira no Decreto 142/2010, do 4 de outubro, e no Decreto 113/2015, do 22 de maio.

   2. Artigo 27.4 B)

      A creación de postos de traballo relacionada de forma directa cos investimentos previstos na letra A anterior, que se produza dentro dun período de seis meses contado desde a data de entrada en funcionamento do devandito investimento, cos requisitos desenvolvidos neste precepto.

   3. Artigo 27.4 B) bis

      A creación de postos de traballo efectuada no período impositivo que non poida ser considerada como investimento inicial por non reunir algún dos requisitos establecidos na letra B anterior, co límite do 50 por cento das dotacións á Reserva efectuada polo contribuínte no período impositivo.

   4. Artigo 27.4 C)

      A adquisición de elementos patrimoniais do inmobilizado material ou intanxible que non poida ser considerada como investimento inicial por non reunir algunha das condicións establecidas na letra A anterior, o investimento en elementos patrimoniais que contribúan á mellora e protección do medio natural no territorio canario, así como aqueles gastos de investigación e desenvolvemento que regulamentariamente se determinen.

      Tratandose de vehículos de transportes de pasaxeiros por vía marítima ou por estrada, deberán dedicarse exclusivamente a servizos públicos no ámbito de funcións de interese xeral que se correspondan coas necesidades públicas das Illas Canarias.

      Tratandose de solo, edificado ou non, este debe afectarse:

      • Á promoción de vivendas protexidas, cando proceder esta cualificación de acordo co previsto no Decreto 27/2006, do 7 de marzo, polo que se regulan as actuacións do Plan de Vivenda das Canarias, destinadas ao arrendamento, aínda cando un ente, entidade ou organismo público interveña na formalización efectiva do arrendamento realizando unha intermediación entre o contribuínte e o arrendatario efectivo.

      • Á rehabilitación de vivendas protexidas, de acordo co que se dispón na Lei 2/2003, do 30 de xaneiro, de Vivenda das Canarias, destinadas ao arrendamento en favor de persoas inscritas no Rexistro Público de Demandantes de Vivenda Protexida das Canarias, de acordo co que se dispón na Orde do 24 de setembro de 2009, pola que se regula o réxime de inscrición, funcionamento e estrutura do devandito Rexistro.

      • Ao desenvolvemento de actividades industriais incluídas nas divisións 1 a 4 da sección primeira das tarifas do Imposto sobre Actividades Económicas, aprobadas polo Real decreto Lexislativo 1175/1990, do 28 de setembro, polo que se aproban as tarifas e a instrución do Imposto sobre Actividades Económicas.

      • Ás actividades sociosanitarias, centros residenciais de maiores, xeriátricos e centros de rehabilitación neurolóxica e física.

      • Ás zonas comerciais que sexan obxecto dun proceso de rehabilitación.

      • Ás actividades turísticas reguladas na Lei 7/1995, do 6 de abril, de Ordenación do Turismo das Canarias, cuxa adquisición teña por obxecto a rehabilitación dun establecemento turístico.

      Aos sos efectos de entender incluído no importe da materialización da Reserva o valor correspondente ao chan, consideraranse obras de rehabilitación as actuacións dirixidas á renovación, ampliación ou mellora de establecementos turísticos, sempre que reúnen as condicións necesarias para ser incorporadas ao inmobilizado material como maior valor do inmoble.

      En ningún caso poderase materializar a reserva para investimentos nas Canarias na adquisición de inmobles destinados a vivenda vacacional, segundo consta regulada esta modalidade extrahoteleira no Decreto 142/2010, do 4 de outubro, e no Decreto 113/2015, do 22 de maio.

   5. Artigo 27.4 D)

      A subscrición de:

      • 1º. Accións ou participacións no capital emitido por sociedades como consecuencia da súa constitución ou ampliación de capital que desenvolvan no arquipélago a súa actividade, sempre que se cumpran os requisitos desenvolvidos neste precepto legal.

      • 2º. Accións ou participacións no capital emitido por entidades da Zona Especial Canaria como consecuencia da súa constitución ou ampliación de capital, sempre que se cumpra cos requisitos e condicións establecidas no guion anterior desta letra D e os previstos no Capítulo I do Título V da Lei 19/1994, sempre que reúnen as condicións desenvolvidas neste precepto legal.

      • 3º. Calquera instrumento financeiro emitido por entidades financeiras sempre que os fondos captados co obxecto de materializar a Reserva sexan destinada ao financiamento nas Canarias de proxectos privados ou de colaboración pública privada, cuxas investimentos sexan aptas de acordo co regulado neste artigo, sempre que as emisións estean supervisadas polo Goberno de Canarias, e conten cun informe vinculante da Axencia Estatal de Administración Tributaria, nos termos que regulamentariamente se establezan.

      • 4º. Títulos valores de débeda pública da Comunidade Autónoma das Canarias, das Corporacións Locais canarios ou das súas empresas públicas ou Organismos autónomos, sempre que a mesma destínese a financiar investimentos en infraestrutura e equipamento ou de mellora e protección do medio natural no territorio canario, ou a financiar a promoción de vivendas protexidas destinadas ao arrendamento, ou de rehabilitación de vivendas protexidas destinadas ao arrendamento en favor de persoas inscritas no Rexistro Público de Demandantes de Vivenda Protexida das Canarias, de acordo co que se dispón na Orde do 24 de setembro de 2009, co límite do 50 por cento das dotacións efectuadas en cada exercicio.

      • 5º. Títulos valores emitidos por organismos públicos que procedan á construción ou explotación de infraestruturas ou equipamentos de interese público ou á rehabilitación de vivendas protexidas destinadas ao arrendamento en favor de persoas inscritas no Rexistro Público de Demandantes de Vivenda Protexida das Canarias, de acordo co que se dispón na Orde do 24 de setembro de 2009, para as Administracións públicas nas Canarias, cando o financiamento obtido coa devandita emisión destínese de forma exclusiva a tal construción ou explotación, co límite do 50 por cento das dotacións efectuadas en cada exercicio.

      • 6º. Títulos valores emitidos por entidades que procedan á construción ou explotación de infraestruturas ou equipamentos de interese público para as Administracións públicas nas Canarias, unha vez obtida a correspondente concesión administrativa ou título administrativo habilitante, cando o financiamento obtido coa devandita emisión destínese de forma exclusiva a tal construción ou explotación, co límite do 50 por cento das dotacións efectuadas en cada exercicio e nos termos que se prevexan regulamentariamente. A emisión dos correspondentes títulos valores estará suxeita a autorización administrativa previa por parte da Administración competente para o outorgamento do correspondente título administrativo habilitante.

3. Os elementos patrimoniais en que se materialice o investimento deberán estar situados ou ser recibidos no arquipélago canario, utilizados no mesmo, afectos e necesarios para o desenvolvemento de actividades económicas do contribuínte, agás no caso de que contribúan á mellora e protección do medio natural no territorio canario.

   Con esta finalidade, enténdense situados e utilizados no arquipélago :

   1. As aeronaves que, polo seu destino, contribúan a mellorar as conexións das Illas Canarias, nos termos que regulamentariamente se determinen.

   2. Os buques con pavillón español e con porto base nas Canarias, incluídos os inscritos no Rexistro Especial de Buques e Empresas Navieiras.

   3. As redes de transporte e de comunicacións que conecten o arquipélago canario co exterior, polo tramo da mesma que se encontre dentro do territorio das Illas Canarias e á parte situada fóra do mesmo que se utilice para conectar entre si as distintas illas do arquipélago.

   4. As aplicacións informáticas e os dereitos de propiedade industrial, que non sexan meros signos distintivos do contribuínte ou dos seus produtos, e que vaian aplicarse exclusivamente en procesos produtivos ou actividades comerciais que se desenvolvan no ámbito territorial canario, así como os dereitos de propiedade intelectual que sexan obxecto de reprodución e distribución exclusivamente no arquipélago canario.

   5. Os dereitos de propiedade intelectual, na medida que fosen creados con medios da entidade situados no ámbito territorial canario ou adquirido a terceiros para a súa transformación, sempre que a súa explotación económica se dirixa, realice, contrate, distribúa, organice e facture desde o referido ámbito.

   6. As concesións administrativas de uso de bens de dominio público radicados nas Canarias.

   7. As concesións administrativas de prestación de servizos públicos que se desenvolvan exclusivamente no arquipélago.

   8. As concesións administrativas de obra pública para a execución ou explotación de infraestruturas públicas radicadas nas Canarias.

4. Entenderase producida a materialización, incluso nos casos da adquisición mediante arrendamento financeiro, no momento en que os activos entren en funcionamento.

5. Os elementos patrimoniais en que se materializase a reserva para investimentos a que se refiren as letras A e C do artigo 27.4 da Lei 19/1994, así como os adquiridos en virtude do que se dispón na letra D dese mesmo apartado, deberán permanecer en funcionamento na empresa do adquirente durante cinco anos como mínimo, sen ser obxecto de transmisión, arrendamento ou cesión a terceiros para o seu uso. Cando a súa permanencia fóra inferior ao devandito período, non se considerará incumprido este requisito cando se proceda á adquisición doutro elemento patrimonial que o substitúa polo seu valor neto contable, con anterioridade ou no prazo de 6 meses desde seu baixa no balance, que reúne os requisitos esixidos para a aplicación da redución prevista neste artigo e que permaneza en funcionamento durante o tempo necesario para completar o devandito período.  No caso da adquisición de solo, o prazo será de dez anos.

   Nos casos de perda do elemento patrimonial deberase proceder á súa substitución nos termos previstos no parágrafo anterior.

   Os contribuíntes que se dediquen á actividade económica de arrendamento ou cesión a terceiros para o seu uso de elementos patrimoniais do inmobilizado poderán gozar do réxime da reserva para investimentos, sempre que non exista vinculación, directa ou indirecta, cos arrendatarios ou cesionarios dos devanditos bens, nos termos definidos no artigo 18.2 da LIS, nin se trate de operacións de arrendamento financeiro. 

   Con esta finalidade, entenderase que o arrendamento de inmobles se realiza como actividade económica unicamente cando concorran as circunstancias previstas no artigo 27.2 da Lei do IRPF.

   Non obstante, cando se trate do arrendamento de vivenda protexida pola sociedade promotora e interveña un ente, entidade ou organismo público na formalización e xestión efectiva do arrendamento realizando unha intermediación entre o contribuínte e o arrendatario efectivo, o devandito arrendamento terá en todo caso a consideración de actividade económica cando o contribuínte dispoña para a devandita explotación dunha persoa empregada con contrato laboral e a xornada completa.

   Nos supostos de arrendamento de bens inmobles, ademais das condicións previstas no parágrafo anterior, o contribuínte deberá ter a consideración de empresa turística de acordo co previsto na Lei 7/1995, do 6 de abril, de Ordenación do Turismo das Canarias, tratarse do arrendamento de vivendas protexidas, do arrendamento de vivendas protexidas rehabilitadas en favor de persoas inscritas no Rexistro Público de Demandantes de Vivenda Protexida das Canarias, de acordo co que se dispón na Orde do 24 de setembro de 2009, de bens inmobles afectos ao desenvolvemento de actividades industriais incluídas nas divisións 1 a 4 da sección primeira das tarifas do Imposto sobre Actividades Económicas, aprobadas polo Real decreto Lexislativo 1175/1990, do 28 de setembro, polo que se aproban as tarifas e a instrución do Imposto sobre Actividades Económicas, ou de zonas comerciais situadas en áreas cuxa oferta turística se encontre en declive, por precisar de intervencións integradas de rehabilitación de áreas urbanas, segundo os termos en que se define nas directrices de ordenación xeral das Canarias, aprobadas pola Lei 19/2003, do 14 de abril.

6. Os investimentos en que se materialice a reserva poderanse financiar mediante os contratos de arrendamento financeiro, en cuxo caso a redución na base impoñible quedará condicionada ao exercicio efectivo da opción de compra.

Investimentos en elementos patrimoniais afectos á actividade de arrendamento de vivenda

Regulación: DÁ  15ª Lei 19/1994

Con efectos para os períodos impositivos iniciados desde o 1 de xaneiro de 2025, permítese a materialización da RIC mediante investimentos en elementos patrimoniais afectos á actividade de arrendamento de vivenda, sempre que se cumpra o prazo máximo de materialización de tres anos previstos no artigo 27.4 da Lei 19/1994.

As principais características destes investimentos son as seguintes:

1. En relación ás investimentos iniciais ás que se refire o artigo 27.4 da Lei 19/1994, as cantidades destinadas á RIC poderán materializarse en bens inmobles situados nas Canarias, sempre que se destinen de xeito novo ao arrendamento de vivenda, con ou sen opción de compra, e non exista vinculación directa ou indirecta co arrendatario nos termos definidos no artigo 18.2 da LIS .

   Con esta finalidade, entenderase por vivenda o edificio ou parte del , de carácter privativo, destinado a residencia e cuarto das persoas, cando sexa utilizado con esa finalidade de forma efectiva, continuada e estable polo arrendatario, constituíndo o seu domicilio habitual. Non terán a consideración de arrendamento de vivenda os excluídos polo artigo 5 da Lei 29/1994, do 24 de novembro, de Arrendamentos Urbanos.

   Así mesmo, entenderase que o arrendamento de vivenda ten lugar de forma nova cando o inmoble adquirido non estivese cedido mediante o devandito réxime dentro do ano anterior á data de adquisición.

   Será requisito indispensable para a axeitada materialización da reserva que a vivenda se encontre efectivamente arrendada dentro do prazo dos 6 meses posteriores á data da súa adquisición ou da súa posta en condicións de habitabilidade. Se a vivenda foi posta en condicións de habitabilidade con posterioridade á adquisición do inmoble, débese acreditar a data desta situación urbanística mediante a achega dos documentos administrativos que xustifiquen a primeira ocupación, de acordo co previsto na lexislación vixente en materia de ordenación e calidade da edificación.

   Entenderase que a vivenda se encontra efectivamente arrendada a partir da data que conste no contrato de arrendamento. Para os efectos de acreditar a devandita data deberá achegarse o documento xustificativo do cobramento efectivo das cantidades que resulten esixibles polo arrendador á celebración de contrato e, en calquera caso, as que correspondan en pagamento das dous primeiras mensualidades.

   No caso de que se incumpra o prazo de 6 meses previstos para o efectivo arrendamento de vivenda, deberase integrar na base impoñible do Imposto sobre Sociedades do exercicio en que produza o incumprimento, das cantidades que no seu día deron lugar á RIC , sen prexuízo das sancións que resulten procedentes.

   Os contribuíntes que non cumpran os requisitos das entidades de reducida dimensión establecidos no artigo 101 da LIS, no período impositivo en que se obtén o beneficio con cargo ao que se dota a reserva, a reserva soa poderá materializarse mediante investimento en inmobles usados destinados a arrendamento de vivenda se non se beneficiaron anteriormente do réxime previsto nesta disposición, do réxime xeral regulado no artigo 27 da Lei 19/1994, nin do réxime de dedución por investimentos nas Canarias.

2. Tamén se permite a materialización mediante:

   • A realización dos investimentos indicados no apartado anterior cando non poidan ser considerados investimentos iniciais por non haberse efectuado como consecuencia da creación ou a ampliación dun establecemento, ou a diversificación ou transformación substancial da produción, sempre que os activos se afecten ao desenvolvemento da actividade de arrendamento de vivenda definida nos puntos anteriores.

   • A realización de investimentos en creación de emprego relacionada de forma directa cos investimentos previstos nesta disposición, sempre que se cumpran as condicións establecidas nas letras B ou B bis do artigo 27.4 da Ley19 /1994.

   • A subscrición de accións ou participacións no capital emitido por sociedades como consecuencia da súa constitución ou ampliación de capital que desenvolvan no arquipélago a súa actividade, cando tales entidades realicen investimentos afectos ao desenvolvemento do arrendamento de vivenda nos termos previstos na disposición adicional décimo quinta e na letra D 1.º do artigo 27.4 da Lei 19/1994.

3. Para determinar o importe de materialización, aplicarase o que se dispón no artigo 27.6 da Lei 19/1994.

4. O cómputo do prazo de permanencia en funcionamento do investimento comezará a contarse ao inicio do arrendamento efectivo. Non obstante, non se entenderá interrompida a cesión cando se proceda a un novo arrendamento dunha mesma vivenda no prazo de seis meses desde seu desocupación, pero neste caso, o prazo de mantemento do investimento ampliarase por un período equivalente a aquel durante o cal o inmoble estivese desocupado.

5. En todo o non regulado de forma expresa na disposición adicional décimo quinta da Lei 19/1994, deberase aplicar a regulación da RIC prevista no artigo 27 da devandita Lei. En particular, resultará de aplicación o réxime de incompatibilidades previsto no artigo 27.12 da Lei 19/1994.