Nos últimos anos, os criptoactivos pasaron de ser un nicho reservado para os máis entusiastas da tecnoloxía a converterse nun fenómeno financeiro con dimensión global. España non é allea a esta tendencia, e son cada vez máis persoas e empresas as que están mostrando interese no uso de criptomonedas e outros criptoactivos. Especialmente a partir de 2024 coa entrada de investidores institucionais, o sector dos criptoactivos experimentou unha notable expansión, chegando a un valor de capitalización de 3,8 billóns de dólares en 2025. A este crecemento contribuíu a efectiva aplicación, a partir do 30 de xuño de 2024, de parte do Regulamento (UE) 2023/1114 relativo ao mercado dos criptoactivos (máis coñecido como 'Mica' polas súas siglas en inglés 'Market in Crypto-Assets'), que marcou un fito importante na regulación destes activos na Unión Europea, con implicacións significativas para o mercado español.

• Que regula Mica?

Os criptoactivos defínense por Mica como “unha representación dixital dun valor ou un dereito que pode transferirse e almacenar electronicamente, utilizando tecnoloxía de libro maior distribuído ou tecnoloxía similar”, sendo esta definición o máis ampla posible nun intento de abarcar tamén aos que se desenvolvan no futuro froito da constante innovación que caracteriza a este ecosistema. Entre os criptoactivos máis coñecidos encóntranse as criptomonedas como Bitcoin (BTC) e Ethereum (ETH). Porén, o termo abarca unha ampla gama de activos, incluídos tokens de utilidade (utility tokens), stablecoins (moedas estables) e tokens non funxibles (NFTs).

Agora ben, a regulación contida en Mica só se aplica ás fichas de servizo (utility tokens), fichas de dinero electrónico (e-money tokens o EMTs) y fichas referenciadas a activos (asset-referenced tokens o ARTs), siendo estas dos últimas lo que se conoce como monedas estables. Quedan excluidos de su ámbito de aplicación, entre otros, los criptoactivos cubiertos por otras legislaciones europeas (criptoactivos que tengan la consideración de instrumento financiero o las monedas digitales de bancos centrales –CBDCs –“Central Bank Digital Currencies”), os criptoactivos únicos e non funxibles (NFTs) e a emisión daqueles criptoactivos xerados de maneira descentralizada (como Bitcoin ou Ethereum), aínda que a súa negociación nunha plataforma si que estaría regulada baixa Mica. En principio, quedan fóra desta regulación as finanzas descentralizadas (DeFi) e as Organizacións Autónomas Descentralizadas (DAO, polas siglas en inglés), non obstante, xa hai traballos preparatorios para a revisión de Mica con foco en DeFI ⁽¹⁾.

• Fases na implantación

Mica foi aprobado o 20 de abril de 2023 e entrou en vigor o 29 de xuño dese mesmo ano, pero os seus efectos debían despregarse en dúas fases de implantación (entre 2024 e 2025), con previsión dun período transitorio (denominado “grandfathering”) de entre 12 e 18 meses a elixir por cada Estado Membro, en que puideron coexistir operadores con licenza Mica e os que viñan operando no sector que aínda non obtivesen licenza. No caso de España, aínda que nun principio se anunciara que o período transitorio finalizaría o 30 de decembro de 2025, ante o reducido número de provedores de servizos sobre criptoactivos inscritos na CNMV á devandita data, aprobouse a extensión do período transitorio ata o 30 de xuño de 2026.

A primeira destas fases entrou en vigor o 30 de xuño de 2024 e afectou á regulación contida nos Títulos III e IV relativos, respectivamente, ás fichas referidas a activos ou “ARTs” (que son aqueles criptoactivos que estabilizan o seu valor en relación con outros activos ou un conxunto de activos, por exemplo, os tokens referidos ao ouro como Pax Gold) y a las fichas de dinero electrónico o “EMTs” (que estabilizan su valor en relación con una moneda oficial, por ejemplo, al dólar estadounidense). Ambas categorías constituyen lo que hasta ahora se conocía como “stablecoins” ou moedas estables e, no caso de España, a súa supervisión corresponde ao Banco de España.

No primeiro caso, os emisores destas fichas deben cumprir con requisitos de autorización e reembolso ao valor de mercado dos activos referidos. Mentres que os emisores de fichas de diñeiro electrónico deben cumprir con requisitos específicos, como a autorización e a transparencia na emisión e oferta, así como contar con reservas suficientes. Para abril de 2026, consolidouse un mercado de stablecoins autorizadas na UE cun total de 38 emisores acreditados, todos eles de EMTs ⁽²⁾. A supervisión centralizada por parte da Autoridade Europea de Valores e Mercados (ESMA) e as autoridades nacionais de supervisión (como a CNMV e o Banco de España) permitiu unha maior coherencia reguladora e unha maior confianza do investidor.

A segunda fase de implantación, que comezou o 30 de decembro de 2024, supuxo a aplicación da regulación dos Títulos I, II, V, VI e VII do regulamento. Esta fase abarca a regulación das ofertas de criptoactivos ao público (ICOs –“Initial Coin Offerings”), la obligación de registro y transparencia para emisores, la supervisión de proveedores de servicios de criptoactivos, (conocidos como CASPs, por sus siglas en inglés “Crypto-assets service providers”), a esixencia de licenzas para operar na UE e os requisitos de cumprimento de normas de conduta, xestión de riscos e protección de datos. Para abril de 2026, co período transitorio aínda en vigor en parte da UE, máis de 185 operadores de mercado de criptoactivos obtiveron a súa licenza Mica na UE ⁽³⁾, dos que 7 están rexistrados en España.

• Como afectou Mica a operadores e a produtos xa emitidos?

No referente a como afectou a implantación de Mica aos actuais participantes no mercado e aos produtos emitidos, canto aos primeiros, pasaron de operar baixa inscrición en rexistros de prevención de branqueo de capitais a un réxime de licenza plena con “pasaporte europeo”. Entre as obrigas máis relevantes convén destacar, resumidamente: requisitos de autorización e goberno, regras de protección de clientes, requisitos de conduta e transparencia e prevención de abuso de mercado. As plataformas tiveron que redeseñar modelos de negocio, investir en cumprimento (compliance, risco, IT) e reorganizar estruturas de grupo para optimizar onde obter a licenza Mica e como usar o pasaporte. En consecuencia, na práctica, produciuse a saída do mercado ou a adaptación acelerada de moitos emisores e plataformas para poder seguir operando na UE.

No que fai aos criptoactivos regulados (ARTS, EMTs e utility tokens), abordouse a análise no Informe de outubro de 2025 da Xunta Europea de Risco Sistémico (ESBR, polas súas siglas en inglés, “ European Systemic Risk Board ”) ⁽⁴⁾. Mica diferenza entre ARTs e EMTs, esixe reservas, dereitos de reembolso e documentación específica, e restrinxe a comercialización de produtos que non cumpran o réxime aplicable. Como efecto inmediato, moitos provedores de servizos de criptoactivos deixaron de ofrecer ou de intermediar stablecoins non conformes, e en varios casos producíronse deslistados ou servizos “sell-only” ⁽⁵⁾ para permitir unha transición ordenada das posicións xa existentes.

Polo tanto, os tokens xa emitidos non desaparecen automaticamente, pero a súa circulación regulada na UE pode quedar limitada se o emisor ou o produto non encaixan en Mica, especialmente en plataformas autorizadas.

• Perspectiva de futuro: que encontramos no horizonte 2026-2028

Unha vez superada a fase de deseño normativo e de elaboración de normas técnicas, o período 2026-2028 configúrase como un ciclo eminentemente supervisor. A estratexia dixital de ESMA ⁽⁶⁾ para estes anos pon a énfase en tres ideas: explotación de datos de forma sistemática polas autoridades nacionais competentes, coordinación por parte do ESMA e dos supervisores nacionais entre si e esixencia de cumprimento da normativa aprobada.

En definitiva, o Regulamento Mica transformou profundamente o mercado de criptoactivos na Unión Europea, convertendo a Eurozona en pioneira reguladora a nivel mundial. A implantación completa de Mica sentou as bases para unha adopción masiva e sostible dos criptoactivos no sistema financeiro europeo, marcando un antes e un despois na historia da regulación financeira dixital.

 

^{(1) https://www.eba.europa.eu/publications-and-media/press-releases/eba-and-esma-analyse-recent-developments-crypto-assets (Volver)}

⁽²⁾ Segundo o rexistro que se mantén na Autoridade Europea de Valores e Mercados (ESMA). ^(Volver)

^{(3) https://www.esma.europa.eu/sites/default/files/2024-12/CASPS.csv (Volver)}

^{(4) https://www.esrb.europa.eu/pub/pdf/reports/esrb.report202510_cryptoassets.en.pdf (Volver)}

⁽⁵⁾ Un servizo “sell-only” significa que o usuario pode vender ou converter a outra cripto/fiat os activos que xa ten, pero non pode comprar, depositar ou abrir novas posicións nese produto ou nese activo concreto. ^(Volver)

⁽⁶⁾ Estratexia Dixital ESMA 2026-2028: https://www.esma.europa.eu/sites/default/files/2026-01/ESMA65-955014868-12887_ESMA_Dixital _Strategy_2026 _-_2028.pdf ^(Volver)