O último Barómetro Fiscal do Instituto de Estudos Fiscais publicado en xuño de 2025 puxo de manifesto que, a pesar de que na nosa sociedade estea consolidada a idea de que a Facenda Pública desempeña un papel fundamental para o sostemento da mesma, cun apoio estable no tempo non inferior ao 80 %, un 22% da poboación considera que se viviría mellor sen impostos. Este dato resulta preocupante, máis aínda cando o tramo de poboación máis novo, de 18 a 24 anos, é o que mostra unha maior desafección polo público, sendo case un terzo deste grupo o que está de acordo con esa afirmación.

É labor de todos e, en particular, da Axencia Tributaria como entidade encargada da aplicación efectiva do sistema tributario estatal e aduaneiro, promover e reforzar a idea da importancia do público e de que a achega de todos é necesaria para que a nosa sociedade en conxunto avance, fronte ás opinións daqueles que avogan por un maior individualismo negando a necesidade de contribuír ao ben común.

Nesta liña, a Axencia Tributaria vén desenvolvendo desde o ano 2003 o Programa de Educación Cívico-tributaria. Ante a percepción sinalada en varios estudos de que a falta de educación e conciencia cívica era unha das causas de fraude no ámbito fiscal, o Programa xurdiu para transmitir aos membros máis novos da sociedade valores e actitudes favorables á responsabilidade fiscal e contraria ás condutas defraudadoras, sen pretender tanto facilitar contidos académicos como contidos cívicos: explicar a necesidade de que todos, como membros da sociedade en que vivimos, temos o deber de participar na construción da comunidade, para o cal é necesaria a nosa contribución á mesma a través dos impostos. Sen entrar en detalles, preténdese explicar a diferenza entre as necesidades individuais e colectivas no noso estado do benestar, a existencia dos impostos para poder facer fronte a esas necesidades comúns, os principais impostos, o papel da Axencia Tributaria e o resto de administracións tributarias para poder recadar os mesmos, e que supón a fraude fiscal.

O Programa de Educación Cívico-tributaria, desde o seu nacemento, tivo como obxectivo xerar unha maior conciencia fiscal nos nenos e mozos aos que vai destinado, no convencemento de que, sendo nas idades máis temperás cando se adquiren os valores fundamentais que configuran a personalidade, debe ser neses momentos cando se reforcen as ideas básicas que nos conforman como sociedade: a xustiza, a igualdade, a solidariedade. Nos últimos anos, o Programa estendeuse tamén ao ámbito universitario.

O Programa de Educación Cívico-tributaria busca o coñecemento dos valores cívicos tributarios a través da denominada “aprendizaxe vicario” ou “aprendizaxe social”, que supón aprender a través da observación. Coas actividades realizadas, en especial cos máis novos, búscase que aprendan e experimenten con naturalidade a necesidade de pagar impostos, de colaborar para pagar os servizos públicos entre todos; e deste xeito, contrarrestar actitudes que poidan observar noutros ámbitos que sexan contrarias a estes valores. Todo iso a través de sesións en centros escolares e universitarios, onde os formadores, persoal voluntario da Axencia Tributaria que compaxina as súas tarefas habituais no resto de áreas de actuación coa súa participación no Programa, expón o contido do Programa buscando a participación activa dos alumnos a través de actividades, xogos e preguntas. Tamén se realizan xornadas de portas abertas, en que os escolares ou universitarios diríxense ás dependencias territoriais da Axencia Tributaria, onde reciben esa formación, e coñecen a administración tributaria “desde dentro”. Finalmente, este programa inclúe un Concurso Nacional, en que poden participar os alumnos que recibisen esa formación en charlas ou xornadas e que lles permite expresar, de forma creativa, a súa percepción sobre a necesidade de que toda a sociedade contribúa ao ben común.

Desde a Axencia Tributaria non é posible chegar a toda a poboación escolar, polo que é imprescindible a colaboración dos docentes que teñen contacto permanente con nenos e mozos. Por iso, búscase tamén dar a coñecer estes contidos nas facultades de Educación e nos centros de formación do profesorado, o que permitirá expandir exponencialmente a mensaxe que hai que trasladar.

A Sede electrónica da Axencia Tributaria tamén posibilita acceder aos contidos básicos do Programa: a través de presentacións, guías didácticas e outros materiais, preténdese chegar a máis destinatarios.

En definitiva, a Axencia Tributaria asume como unha das súas tarefas a realizar o intentar trasladar aos máis novos a necesidade de contribuír a través dos impostos ao desenvolvemento da nosa sociedade. A achega de todos é esencial para poder avanzar como país, e que sexa coñecido e asumido como un feito natural polos que serán os adultos da mañá, favorecerá que nun futuro próximo se produza un mellor cumprimento voluntario das obrigas fiscais, obxectivo básico da institución.