O Imposto sobre o Valor Engadido (IVE) é un imposto sobre o consumo que grava a compra de bens e a prestación de servizos en toda a Unión Europea (UE). É un imposto harmonizado, que significa que a UE conta con normas xerais sobre o IVE, pero a súa aplicación pode variar en cada país. Existe un feito impoñible, as operacións intracomunitarias, que son aquelas transaccións comerciais que teñen lugar entre dúas empresas ou profesionais de Estados membros diferentes da UE , é dicir, provedor e cliente están situados en distintos Estados membros, en que se ten que ingresar o IVE da operación, normalmente, no Estado membro de destino. Polo tanto, para verificar que a operación está ben declarado e ingresado é necesaria unha cooperación entre Estados membros. 

Ademais, o IVE é un imposto que xera unha parte importante dos ingresos dos orzamentos nacionais e, a un tempo, é recurso propio da Unión; aproximadamente o 10% dos ingresos do orzamento comunitario proceden dunha porcentaxe da recadación estimada de IVE transferido polos Estados membros. 

É tal a súa importancia recadadora que a Comisión Europea fai público, desde fai uns anos, o estudo e o dato da brecha do IVE (VAT gap), que é a diferenza global estimada entre os ingresos teóricos previstos en concepto de IVE e o importe realmente recadado en cada Estado membro. As razóns son variadas, pero unha delas é a fraude de IVE, especialmente a fraude do operador desaparecido, en que organizacións criminais abusan da normativa europea de transaccións transfronteirizas entre Estados membros, que están exentas do IVE Por iso, en 2024, por primeira vez, a Comisión fixo público un estudo da brecha de IVE estimado deste tipo de fraude, baseado en metodoloxía Intrastat.

Como Europa é un mercado único con operacións entre Estados membros e o IVE é un imposto importante a efectos recadadores, ten gran relevancia a cooperación administrativa entre os Estados membros para facilitar o cumprimento e loitar contra a fraude no IVE .

A norma principal é o Regulamento (UE) nº 904/2010 do Consello, do 7 de outubro de 2010, relativo á cooperación administrativa e a loita contra a fraude no ámbito do IVE . Regúlase a cooperación entre autoridades tributarias e tamén entre estas e corpos e forzas de seguridade como Europol (Axencia da Unión Europea para a Cooperación Policial) e OLAF (Oficina Europea de Loita contra a Fraude).

Unha figura clave nesta cooperación é Eurofisc ⁽¹⁾, a rede dos expertos na loita contra a fraude de IVE dos 27 Estados membros, chamados funcionarios de ligazón Eurofisc, Noruega uniuse desde 2018 ⁽²⁾.

En maio de 2026, o Consello de Asuntos Económicos e Financeiros (ECOFIN) acadou un acordo provisional sobre a modificación deste Regulamento para reforzar a loita contra a fraude do IVE na UE mediante o aumento da cooperación entre os Estados membros, a Fiscalía Europea e a OLAF .  O novo marco dará á Fiscalía Europea e á OLAF un acceso máis directo a datos clave sobre o IVE en transaccións comerciais transfronteirizas na UE , en particular información en poder de Eurofisc.  A nova normativa entrará en vigor nos próximos meses tras o ditame do Parlamento Europeo e a adopción formal polo Consello.

O obxectivo de Eurofisc é previr e investigar a fraude do IVE intracomunitario. Os funcionarios de ligazón Eurofisc dos Estados membros intercambian alertas de forma rápida e selectiva.  Tratan e analizan conxuntamente a información daqueles operadores que, actuando de maneira planificada e coordinada, tanto a nivel nacional como europeo, abusan da normativa que regula as operacións intracomunitarias para deixar de ingresar o IVE nos Estados membros en que se produce o consumo dos bens e servizos. Son competentes para coordinar accións de seguimento e de investigacións administrativas acerca das fraudes identificadas.

Eurofisc ten acceso ás declaracións recapitulativas de operacións intracomunitarias presentadas nos Estados membros; á información completa de vehículos matriculados na Unión Europea; e a datos aduaneiros sobre importacións na UE exenta da UE . O seu obxectivo é verificar se se ingresa correctamente o IVE no Estado membro de adquisición ou de consumo.

Eurofisc utiliza un sistema electrónico, a ferramenta Transaction Network Analysis (TNA), para intercambiar rapidamente e procesar conxuntamente os datos do IVE . TNA permite a Eurofisc detectar redes sospeitosas con maior antelación e eficiencia.

Desde 2024 existe e Eurofisc ten acceso á nova base de datos europeos, CESOP , o Sistema Electrónico Central de Información sobre Pagamentos, que contén os pagamentos transfronteirizos declarados polos provedores de servizos de pagamento, que son aqueles en que interviñeron, cando o ordenante estea situado nun Estado membro e o beneficiario estea situado noutro Estado membro ou non estea situado na UE . Esta información permite identificar e combater con maior facilidade e precisión as condutas fraudulentas no sector do comercio electrónico.

Os funcionarios de ligazón Eurofisc pertencen e son responsables unicamente ante as súas administracións nacionais. Non obstante, a acción de Eurofisc finánciaa a UE a través do programa Fiscalis, iniciativa para a cooperación en materia de fiscalidade.

A través dese programa fináncianse os Sistemas de Información Europeos, como TNA e CESOP , tanto o seu desenvolvemento, como o mantemento, explotación e control de calidade. Fiscalis financia accións conxuntas, consistentes fundamentalmente en reunións dos funcionarios de ligazón de todos os Estados membros e Noruega, que poden ser presenciais ou por videoconferencia, para intercambiar coñecementos, experiencias e boas prácticas entre eles. Por último, o programa cobre as necesidades de formación en temas prácticos ou o uso de ferramentas.

Os funcionarios de ligazón Eurofisc dos 27 Estados membros cooperan entre si e loitan contra a fraude transfronteirizo do IVE na Unión Europea. A súa acción, financiada co orzamento europeo, mellora os vínculos entre os Estados membros e contribúe a aumentar a eficiencia do sector público, repercutindo, polo tanto, positivamente nos cidadáns europeos.

^{(1) Regulada nos artigos 33 a 37 do Regulamento (UE) 904/2010. (Volver)}

^{(2) Acordo entre a Unión Europea e o Reino de Noruega en materia de cooperación administrativa, loita contra a fraude e cobramento de créditos no ámbito do IVE de 2018. (Volver)}