A Axencia Tributaria fixa entre os seus obxectivos esenciais conseguir a mellora no comportamento tributario dos contribuíntes mediante a asistencia no cumprimento e, en segundo termo, a loita contra a fraude fiscal.

Neste segundo obxectivo, o Departamento de Inspección Financeira e Tributaria e os funcionarios que o integran constitúen un instrumento esencial para o control dos inescusables incumprimentos das normas tributarias.

Os cidadáns que cumpren axeitadamente coas súas obrigas fiscais esixen que a súa contribución, para facer fronte aos gastos públicos, non teña que incrementarse porque os defraudadores deixan de ingresar e nesta liña traballa o Departamento de Inspección Financeira e Tributaria.

O Departamento realiza a súa función coordinando un conxunto de funcionarios, repartidos por todo o Estado; sempre baixo as Directrices Xerais do Plan de Control Tributario e Aduaneiro da Axencia Tributaria.

A detección daqueles contribuíntes individuais, sociedades ou outras entidades que poden estar incumprindo as súas obrigas, aséntase en técnicas de análise de riscos fiscais, a partir das declaracións presentadas polos contribuíntes e da obtida mediante requirimentos realizados a terceiros e outras fontes dispoñibles.

Desde o Departamento de Inspección emítense instrucións, notas de criterio e informes que fixan uns procedementos uniformes e uns criterios de regularización idénticos, que garanten a igualdade de trato a todos os cidadáns, con independencia do seu lugar de residencia. Neste labor resulta fundamental o papel das Unidades Centrais especializadas nas materias de maior complexidade, como poden ser os grupos fiscais, os expedientes que pola súa contía e pola presenza de intencionalidade poden ser considerados delitos fiscais, ou os que se refiren á valoración de operacións vinculadas en contextos internacionais.

Cando a fraude se realiza mediante tramas ou organizacións criminais que, de forma sistemática e profesional, cometen delitos fiscais, o Departamento conta coa Oficina Nacional de Investigación da Fraude (ONIF) que se encontra especializada na loita contra estas fraudes.

Ante a necesidade de afrontar a problemática derivada dos crecentes retos fiscais derivados da globalización e a dixitalización da economía e os necesarios cambios na normativa que regula a fiscalidade internacional, o Departamento de Inspección conta cunha Oficina especializada na Fiscalidade internacional (ONFI) en que se abordan estes contidos.

Coa experiencia atesourada durante os 30 anos transcorridos desde a creación da Axencia Tributaria, o Departamento de Inspección conta cunha estrutura flexible e un conxunto de funcionarios que permiten velar, coas ferramentas do século XXI, por que os problemas de cumprimento fiscal que afectan ao sistema tributario español sexan cada día un pouco máis reducidos.