O Servizo de Vixilancia Aduaneira (SVA) é unha institución ligada tradicionalmente á loita contra o contrabando de tabaco. Así, as súas orixes históricas encóntranse nos corpos que dependendo ou baixo a supervisión da Facenda Real, tiveron a citada misión con diversas denominacións, estruturas e adscricións orgánicas: Resgardo (marítimo e terrestre), Servizo Especial de Vixilancia Terrestre e Marítima da Compañía Arrendataria de Tabacos, Servizo Especial de Vixilancia Terrestre e Marítima da tabacalera S.A. ou Servizo Especial de Vixilancia Fiscal. É en 1982 cando recibe a súa denominación actual tras a aprobación do Real decreto 319/1982, do 12 de febreiro, polo que reestrutúrase e adscribe o Servizo de Vixilancia Aduaneira directamente ao Ministerio de Facenda a través da Dirección Xeral de Aduanas e Impostos Especiais.

Actualmente, o  SVA está integrado na Axencia Tributaria a nivel central, a través do Enderezo Adxunta de Vixilancia Aduaneira, que depende orgánica e funcionalmente do Departamento de Aduanas e Impostos Especiais.

No referente a organización, o Enderezo Adxunta de Vixilancia Aduaneira está composta a nivel central pola Subdirección Xeral de Operacións (responsable da planificación, execución e coordinación da actividade operativa) e a Subdirección Xeral de Loxística (responsable do enderezo tecnolóxico, supervisión e control dos medios empregados e doutros aspectos relacionados coa calidade das actuacións e procedementos).

A nivel territorial, as Áreas Rexionais de Vixilancia Aduaneira intégranse organicamente nas Delegacións Especiais da AEAT baixo a dirección do xefe de Dependencia Rexional de Aduanas e Impostos Especiais. Conta con Unidades Operativas de Investigación, Bases Marítimas e Bases Aéreas repartidas por todo o territorio nacional.

O SVA está integrado aproximadamente por 2.200 funcionarios de diferentes categorías (A1, A2 e C1) e especialidades (Investigación, Navegación, Propulsión e Comunicacións) e dispón de medios aéreos (helicópteros, drones e avións), navais (52 embarcacións, incluídos dous Buques de Operacións Especiais para actuacións en mar aberto na represión do narcotráfico), terrestres (610 vehículos), centros de comunicacións, medios tecnolóxicos aplicados á investigación, sistemas de inspección non intrusiva e control radiolóxico, etc.

Como curiosidade, o Servizo Marítimo do SVA ten a súa propia bandeira cuxo orixe data de 1787, data en que Carlos III autorizou o uso do pavillón nacional ás embarcacións da Real Facenda. A bandeira vixente das embarcacións do SVA , conforme ao Real decreto 1511/1977, do 21 de xaneiro, polo que se aproba o Regulamento de Banderas e Estandartes, Guións, Insignias e Distintivos, é a bandeira nacional con dous H en azul coroada (coa Coronal Real) en azul na franxa gualda. A norma detalla que esta bandeira se usará nos buques ou embarcacións do (ou ao servizo do) Ministerio de Facenda.

O SVA desenvolve as súas funcións basicamente en tres grandes áreas: investigación, aeronaval e recintos aduaneiros, e constitúe en resumo, un servizo de carácter policial do Ministerio de Facenda, con competencias en materia de contrabando e delincuencia económica.

As súas actuacións están encamiñadas á represión dos delitos e infraccións de contrabando, a loita contra o tráfico de drogas e outros delitos relacionados como o branqueo de capitais, a fraude de Impostos Especiais e outras fraudes fiscais e a economía mergullada. Tamén desenvolve un importante labor de apoio a outros Departamentos da Axencia Tributaria (principalmente Inspección e Recadación) na loita contra a fraude fiscal e a economía mergullada. Por este motivo, contan cunha extensa formación en dereito administrativo, penal, procesual, comunitario, tributario, aduaneiro e lexislación sobre contrabando.

O SVA ten a condición de Resgardo Fiscal e Aduaneiro como responsable de previr e perseguir o contrabando, fraudes e demais ilícitos de carácter fiscal en todo o territorio nacional.

Os funcionarios de Vixilancia Aduaneira, homes e mulleres, teñen carácter de axentes da autoridade (policía fiscal e policía xudicial), e dadas as misións que desempeñan, están autorizados para o uso de armas regulamentarias. Ademais, é un servizo en parte uniformado. Pola súa parte, no exercicio das súas funcións, auxilian aos órganos xurisdicionais ou ao Ministerio Fiscal naqueles casos en que se require a súa actuación como funcionarios da Axencia Tributaria que ostentan a condición de Policía Xudicial.