Mediante a Lei 11/2021, do 9 de xullo, coñecida de forma abreviada como "de medidas de prevención e loita contra a fraude fiscal", engádese ao artigo 29.2 da Lei Xeral Tributaria (LGT) unha nova letra j), que establece a obriga, para os produtores, comercializadores e usuarios, de que os sistemas e programas informáticos ou electrónicos que soporten os procesos contables, de facturación ou de xestión de quen desenvolvan actividades económicas, garantan a integridade, conservación, accesibilidade, lexibilidade, rastreabilidade e inalterabilidad dos rexistros, sen interpolacións, omisións ou alteracións de que non quede a debida anotación nos sistemas mesmos. Ademais, en concordancia coa devandita regulación, establécese un réxime sancionador específico, no artigo 201 bis da citada Lei, derivado da mera produción destes sistemas ou programas, ou a tenza dos mesmos sen a axeitada certificación.

A finalidade deste precepto é múltiple. Ademais de evitar a produción e tenza de programas e sistemas informáticos que permitan a manipulación dos datos contables e de xestión, como se contempla na exposición de motivos da Lei 11/2021, asócianse a ela outras de moi diferente natureza, como por exemplo, o dar un notable impulso á modernización e dixitalización do tecido empresarial español e, moi especialmente, das pemes, das microempresas e dos autónomos, a un tempo que favorecer o cumprimento tributario e a loita contra a fraude e, ao mesmo tempo, asegurar unha conexión sinxela, barata, segura e eficiente entre os cidadáns e a Administración en medios dixitalizados.

Os países do noso medio adoptaron solucións equivalentes á que se quere implementar en España. Estas iniciativas encóntranse en liña, por outra banda, coas recomendacións efectuadas desde institucións internacionais como a OCDE. Así, foron implantadas normativas e técnicas estritas, que foron evolucionado en paralelo ao avance tecnolóxico desde fai preto de corenta anos, buscando diferentes obxectivos e medidas de control e seguridade co principal obxecto de dificultar a fraude mediante a utilización de medios informáticos que oculten ou falsifiquen información das facturas emitidas e facilitar a comprobación duns datos que, pola súa natureza dixital, son volátiles, duplicables e facilmente manipulables de formas moi difíciles de detectar.

No novo artigo 29.2.j) da LGT prévése que regulamentariamente se poderán establecer as especificacións técnicas que deban reunir estes sistemas informáticos, así como a necesidade de que estean debidamente certificados e a utilización de formatos estándar para a súa lexibilidade. Neste sentido, encóntrase en tramitación un proxecto de real decreto polo que se aproba o Regulamento que establece os requisitos que deben adoptar os sistemas e programas informáticos ou electrónicos que soporten os procesos de facturación de empresarios e profesionais, e a estandarización de formatos dos rexistros de facturación. O trámite de información pública finalizou o pasado 14 de marzo.

En liñas xerais, o proxecto de Regulamento deixa autonomía aos obrigados tributarios, desenvolvedores e comercializadores para implementar os sistemas informáticos de facturación, sempre que estes cumpran unha serie de requisitos que garantan os principios de integridade, inalterabilidad, rastreabilidade, accesibilidade, lexibilidade e conservación que establecen a LGT e o propio Regulamento e que deben ser obxecto de desenvolvemento mediante orde ministerial. Este cumprimento garántese mediante unha declaración responsable de que o sistema informático cumpre co que se dispón na LGT , no Regulamento e nas especificacións de desenvolvemento. Doutra banda, os obrigados tributarios que reúnen os requisitos que se establezan mediante orde ministerial poderán utilizar, se é o caso, a aplicación informática que desenvolva a Administración tributaria.

Notese que, noutros países do noso medio, para evitar a existencia do coñecido como software de dobre uso, establécese a obrigatoriedade de utilización de determinados elementos de software ou hardware imposto ou certificados pola autoridade fiscal ou por terceiros ou a obrigatoriedade en determinados casos de emisión de facturación electrónica, con remisión automática de información das facturas á Administración tributaria.

O proxecto de Regulamento que se comenta establece que para cada factura debe xerarse automaticamente no sistema informático un rexistro de alta – e, se é o caso, de anulación –, que contén algún dos datos da factura á que fai referencia, de acordo co Regulamento polo que se regulan as obrigas de facturación, aprobado polo Real decreto 1619/2012. Tamén deben incorporarse o rexistro elemento que garanten que se cumpren os principios fixados na LGT , como é a pegada ou "hash" do rexistro anterior e o momento en que se xera o rexistro de facturación. O rexistro ademais deberá ser asinado electronicamente.

O Regulamento prevé que os obrigados tributarios poidan remitir voluntariamente á Axencia Tributaria por medios electrónicos todos os rexistros de facturación xerados polos devanditos sistemas. Os sistemas informáticos que remitan os rexistros de facturación considéranse – no borrador de Regulamento – como "sistemas de emisión de facturas verificables" ou "Sistemas VERI*FACTU". Estes sistemas VERI*FACTU teñen características específicas que determinan, pola súa propia existencia, que cumpren por definición os requisitos de integridade, inalterabilidad, rastreabilidade, accesibilidade, lexibilidade e conservación. Tampouco precisarán realizar a sinatura electrónica dos rexistros de facturación.

No proxecto de real decreto que aproba o Regulamento establécese ademais unha modificación do Regulamento de facturación, ao incorporar na súa redacción que as facturas, sexan simplificadas ou non, que fosen expedidas polos sistemas informáticos de facturación a que se refire o Regulamento, deben incluír unha representación gráfica de certos datos da factura, mediante un código "QR". Coa incorporación do código "QR" na factura quérese facilitar a posibilidade de que o seu receptor poida proporcionar de forma voluntaria, utilizando un dispositivo apropiado con capacidade para a lectura do código e de transmisión e recepción de datos, determinada información desta á Axencia Tributaria, ao captar co dispositivo o código "QR".
En definitiva, a aprobación e aplicación do Regulamento permitirá, mediante estes sistemas e programas informáticos ou electrónicos que soporten os procesos de facturación de empresarios e profesionais, a medio prazo, un significativo aforro dos custos de cumprimento tributario; ao tempo que se reforza a responsabilidade corporativa dos produtores, fabricantes e desenvolvedores destes sistemas e programas que emitan as declaracións de responsabilidade.