Zerga Agentzia estatistiken sortzaile gisa: Zerga Azterlanen eta Estatistiken Zerbitzua
Joan den astean, Zerga Agentziak lau estatistika argitaratu zituen: asteartean, otsaileko kanpo-merkataritzaren estatistika eta martxoko ibilgailuen matrikulazioaren gaineko zergaren hileko aurrerapena argitaratu ziren, eta asteazkenean, berriz, Espainiako matrizea duten multinazionalen herrialdekako deklarazioaren 2019ko informazioarekin eta eguneko barne-salmenten asteko txostenarekin egindako estatistika. Azken hori urte amaieran argitaratzen hasi ondoren, esan daiteke ez dagoela urteko asterik Zerga Agentziak estatistika bat edo batzuk argitaratzen ez dituenik.
Ikusten denez, gainera, gaiak askotarikoak dira; multinazionalek eman behar dituzten urteko datuetatik hasi eta BEZaren Berehalako Informazio Horniduraren (BIH) sisteman sartutako enpresek aitortzen dituzten eguneroko salmentetara bitarteko informazioa da. Analisi estrukturalenetatik gaur egun gertuen daudenetara, ekonomiara ia denbora errealean.
Hain zuzen ere, eguneroko salmenten txostenak erakusten du Zerga Agentziak bere kudeaketa-lanetan biltzen duen informazioak duen garrantzia eta informazio hori publikoki partekatzeak duen garrantzia. Pandemiak iraun zuen bitartean, enpresek ematen zituzten datuei esker, gertatzen ari zenaren eguneroko jarraipena egin ahal izan zen, ohiko informazio-sistemei eusteko une zailean. Eta konfinamendu-unerik latzenen ondoren, gertatzen ari ziren aurrerapenak eta atzerapenak monitorizatzea ahalbidetu zuen. Adibide gisa, hurrengo grafikoak erakusten du nola ikusten zen ekonomiaren bilakaera egunez egun 2020an eta 2021ean, pandemiaren aurreko egoerarekin alderatuta, eta nola ikusten den gaur egun arte. Zerga Agentzia herritarren eskura jartzen duen fitxategiarekin, eta egunen edo jardueren araberako zooma eginez, oso fenomeno espezifikoak ikus daitezke, hala nola Filomena ekaitza edo errepideko salgaien garraioaren sektoreko langabezia.

Zerga Agentziak garatzen dituen estatistika-lanak ezin dira ulertu bere funtzioetatik kanpo. Horien artean, diru-bilketaren aurreikuspen- eta jarraipen-lanak daude. Alde batetik, Estatuko Aurrekontu Orokorren diru-sarreren aurreproiektua egitea, eta, bestetik, bilketari buruzko txostenak egitea (hilekoak eta urtekoak), zuzendaritza-organoek eskatutako azterketa-oharrez gain. Funtzio horiek behar bezala betetzeko, beharrezkoa da zerga-kudeaketak sortzen duen informazio-fluxu handia behar bezala laburbiltzen duten datu-baseak eraikitzea eta mantentzea. Horrela, aurrekontu-aurreikuspenen eta Zerga Agentziak sistematikoki egiten duen diru-sarreren analisiaren atzean zerga nagusien estatistikak daude, eta, horiek jasoz, zerga-aitorpenetatik datozen datu-base indibidualak. Horiek, gainera, arau-aldaketen mikrosimulaziorako balio dute, aldaketa horiek diru-sarreretan duten eragina kalkulatzeko.
Zerga Agentziak duen informazioa administrazio publikoetako beste erakunde batzuen eskura ere jartzen da, legeetan eta Zerga Agentziak estatistika- eta zerga-helburuetarako sinatutako informazio-trukerako hitzarmenetan aurreikusitako administrazioen arteko lankidetzaren esparruan. Ildo horretan, nabarmentzekoa da duela 25 urtetik hona Estatistikako Institutu Nazionalarekin (INE) izan duen lankidetza. Lankidetza hori zabaldu egin da denboran zehar, eta, gaur egun, INEk egiten dituen 49 estatistika-eragiketek Zerga Agentziatik datorren informazioa baliatzen dute. Eta gauza bera esan daiteke autonomia-erkidegoetako estatistika-institutuei buruz edo, antzeko zentzuan, Ikerketa Fiskalen Institutuak ikertzaileen eskura jartzen dituen aitortzaileen laginei buruz.
Baina lankidetzak ez dira estatistika-gaiei buruzkoak bakarrik, beste ministerio batzuetako gaien kudeaketan ere gertatzen dira. Ildo horretan, Zerga Agentziak parte hartu du – aurretiazko azterlanak, simulazioak eta aurretiazko analisiak eginez –, adibidez, beka-politikaren diseinuan, Bizitzeko Gutxieneko Diru-sarrera ezartzean, Garraio, Mugikortasun eta Hiri Agenda Ministerioaren alokairu-prezioen sistema eraikitzean, autonomoen Gizarte Segurantzako kotizazio-sistema aldatzean, koordainketa farmazeutikoaren azterketan edo AIReFen hainbat proiektutan.
Azaldutakoa Zerga Agentziak, eta bereziki bere Zerga eta Estatistika Azterlanen Zerbitzuak, eskura dagoen zerga-informazio estatistikoa egunez egun hobetzeko jarri duen ahaleginaren sintetiko bat da, gure herrialdeko zerga-sistema garatzean eta aplikatzean ondo oinarritutako erabakiak hartzea ahalbidetzeko helburu logikoarekin.