Europako Fiskaltza berezko nortasun juridikoa duen erakundea da, eta Europar Batasun osoan zabaltzen ditu bere eskumenak, Batasunaren finantza-interesak babesteko, zigor-arloan, eta Kontseiluaren 2017ko urriaren 12ko 2017/1939 (EB) Erregelamenduak sortu du.

Europako Fiskaltza sortzeak eta abian jartzeak aldaketa esanguratsuak dakartza Europar Batasunaren finantza-interesei eragiten dieten delituen jazarpenean aplikatu beharreko prozesu-arauetan; besteak beste, inportazio-eskubideei eta aduana-zorra osatzen duten gainerako kontzeptuei buruzkoetan.

Hain zuzen ere, uztailaren 1eko 9/2021 Lege Organikoak, Europako Fiskaltza sortzeko lankidetza indartua ezartzen duen Kontseiluaren 2017ko urriaren 12ko 2017/1939 (EB) Erregelamendua aplikatzekoak, aipatutako 2017/1939 (EB) Erregelamenduan xedatutakoa artikulatu du Espainian.

9/2021 Lege Organiko honek 2017/1939 (EB) Erregelamendua Espainiako ordenamenduan aplikatzeko arauak jasotzen ditu, eta haren xedapenak osatzen ditu, bai eta prozedura berezi bat arautzen ere, Europako fiskal delegatuek Europako arauaren arabera jakin behar dituzten delituak ikertzeko. Lege prozesala da, eta bere funtsezko xedea da prozeduraren alderdi desberdinak arautzea, baldin eta ikertzeko eskumena eta, hala badagokio, akzio penala egikaritzeko eskumena Europako Fiskaltzari badagokio, (EB) 2017/1939 Erregelamenduan berariazko erregulaziorik ez dagoen gaietan, baina betiere azken horren lehentasunaren mende. Era berean, espresuki arautu gabeko guztian, Prozedura Kriminalaren Legea aplikatuko da modu osagarrian.

Europako Fiskaltzaren eskumenak, ikuspuntu objektibotik, hura sortu eta arautzen duen araudian bertan zehaztutako tipo penal batzuk biltzen ditu. Mota horien artean, aduana-zorraren iruzurrarekin lotutako delituei dagozkienak nabarmentzen dira, inportazio-eskubideak, eskubide gehigarriak, antidumping edo konpentsazio-eskubideak eta, oro har, EBk aduana-tarifa komunaren barruan ezarritako edozein karga barne.

Oro har, Espainian, delitu horiek Zigor Kodearen 305.3 artikuluan aurreikusitako tasaren barruan sartzen dira, edo, hala badagokio, lege-gorputz bereko 305.Bis artikuluan aurreikusitako tasaren barruan.

Beraz, arau-hauste penal horiek izan daitezkeen jokabideak hautematen diren kasuetan, 2017/1939 (EB) Erregelamenduak (24. artikulua) Europako Fiskaltzari horien berri ematera behartzen du eskumena duen edozein agintaritza, gutxienez gertakarien deskribapen bat, balizko kaltearen ebaluazioa, kalifikazio juridiko posiblea eta eskuragarri dagoen gainerako informazioa barne. Ildo beretik jo du 9/2021 Lege Organikoak 18. artikuluan.

Praktikan, horrek esan nahi du Ministerio Fiskalari edo, hala badagokio, epaitegi eskudunari aurkezten zitzaizkion salaketak, txostenak edo atestatuak zuzenean aurkeztu beharko direla Europako Fiskaltzan. Salaketa, txostena edo atestatua aurkeztu ondoren, Europako Fiskaltzak ebaluazio-fase bat egitea aurreikusten da, bere eskumenak erabiliko dituen ala ez erabakitzeko. Erantzuna baiezkoa bada, ikerketa hasteko dekretua emango du, eta organo jarduleari horren berri eman beharko dio. Erantzuna ezezkoa bada, organo jarduleari ere eman behar dio erabakiaren berri, baina espedientea Estatuko Fiskaltza Nagusiari bidaliko dio.

Aipatutako Lege Organikoaren Hitzaurrean adierazten den bezala, beharrezkoa da Espainiako prozesu-eremuan beste arau-esparru bat ezartzea, 2017/1939 (EB) Erregelamenduan jasotako figurak aurreikusiko dituena. Horrela, Europako ondare juridikoarekin dauden desberdintasunak saihestuko dira, eta Espainiako ordenamendu juridikoari beharrezko koherentzia emango zaio, ez baitaude jasota indarrean dagoen Prozedura Kriminalaren Legean.

Epailearen ardurapeko instrukzio-eredu batetik fiskalaren ardurapeko instrukzio-eredu batera igarotzen da, EBko estatu kide askotan dagoen ereduaren irudi eta antzekotasunera. Esku-hartze judiziala agintaritza judizialarentzat gordetako gaietara mugatzen da, Lege Organikoaren 8. artikuluan definitutakoetara, hala nola, besteak beste, oinarrizko eskubideak murrizten dituzten ikerketa-neurriak baimentzea (adibidez, komunikazio-esku-hartze bat edo kautelazko neurri pertsonal bat, hala nola prebentziozko espetxealdia). Esku-hartze judiziala berme-epailearen figuraren bidez gauzatzen da; Espainian, Auzitegi Nazionalean kokatzen da, oro har, edo Auzitegi Gorenean edo dagokion Justizia Auzitegi Nagusian, forudun izanez gero. Erregulazio berri horrek erabateko aldaketa dakar Espainiako zigor-arloko instrukzioaren eredu tradizionalarekiko.