Europar Batasuneko Justizia Auzitegiaren (EBJA) zerga-arloko jurisprudentzia berrienean, gero eta maizago, Auzitegiak zerga-zuzenbidearen printzipio orokorrak eta Europako arauaren testua bera aipatzen dituen epaiak aurkitzen ditugu.

Zehaztasunik gabe, honako hauek aipa daitezke:

• Defentsarako eskubidea: Frogaren karga eta legitimitatea (C-419/14, C-108/17, C-648/16, C-310/16 gaiak), administrazio-espediente osoa eskuratzeko eskubidea (C-298/16 auzia), frogak garaiz kanpo aurkezteko preklusioa (C-562/17, C-133/18, C-294/20 auziak)

• Preskripzio/iraungitze-epeak, oro har (C-8/17, C-533/16 auziak) edo delitu fiskalei buruzkoak (C-105/14, C-42/17 auziak)

• Segurtasun juridikoa: konfiantza legitimoaren babesa (C-108/17, C-81/17, C-424/12, C-144/14, C-532/16 gaiak), zergen arloko aukeren aldi baterako ekitaldia (C- 566/16, C-661/18, C-45/20 eta C-46/20 gaiak)

• EBJAren jurisprudentziaren atzeraeraginezko aplikazioa (Gaiak: C- C-326/15, C-605/15, C-251/16). Horien artean, Areto Nagusiko Danimarkako epaiak (C-115/16, C116/16, C-117/16, C-118/16, C-119/16 eta 299/16 auziak).

• Zerga-oinarrien eta kuoten zeharkako zenbatespena (Gaiak: C-576/15, C-648/16)

• Zerga-arloko eskubide-abusua (C-662/13, C-251/16 gaiak).  Areto Nagusia (C-115/16, C116/16, C-117/16, C-118/16, C-119/16 eta 299/16 gaiak).

Bi arrazoik EBJAren goranzko joera hori azal lezakete:

1. EBko Oinarrizko Eskubideen Gutuna aplikatzea. Gutun horrek zerga-zuzenbidean funtsezkoak diren hainbat alderdi jasotzen ditu, hala nola: administrazio ona izateko eskubidea (41. art.), dokumentuak eskuratzeko eskubidea (42. art.), babes judizial eraginkorra (47. art.), delituen eta zigorren legezkotasun- eta proportzionaltasun-printzipioak (49. art.), non bis in ídem (50. art.) edo eskubide-abusuaren debekua (54. art.)

2. Europako arauak printzipio horien arabera interpretatzeko EBJAri zuzendutako jurisdikzio-organo nazionalen auzi aurrejudizial gero eta handiagoak. 

EBJAk printzipio orokorrak aplikatzea ohikoagoa da BEZaren arloan, oso zerga harmonizatua baita. Gainera, Europar Batasuneko Justizia Auzitegiak askoz epai gehiago ematen dituelako zerga horri buruz beste zerga-figura batzuekin alderatuta.

Neutraltasun eta proportzionaltasun printzipioak BEZn. EBJAren azken erabakiak

BEZaren neutraltasun-printzipioaren helburua subjektu pasiboa BEZak bere jarduera ekonomikoen esparruan duen pisu ekonomikotik erabat askatzea da. Europako BEZ sistemak jarduera ekonomiko guztien karga fiskalarekiko neutraltasun ezin hobea bermatzen du, horien helburuak edo emaitzak edozein direla ere, baldin eta jarduera horiek, printzipioz, BEZari lotuta badaude.

Beste era batera esanda, BEZa ondasunen eta zerbitzuen azken kontsumoa zergapetzen duen zerga da, eta, beraz, jarduera ekonomiko bat garatzen duenak ez du zerga hori ekonomikoki jasan behar, berarentzat zerga hori neutrala izan behar baita.  

Hauek dira EBJAk berriki azpimarratu dituen BEZaren neutraltasun-printzipioaren ondorio batzuk:

1. BEZari lotutako jarduera bat egiteko ondasunak eta zerbitzuak eskuratzean jasandako BEZaren kenkarirako eskubidea bermatu egin behar da. Testuinguru horretan, baldintza formal jakin batzuk ez betetzeak (kontabilitatea, fakturazioa eta aitorpena, besteak beste) ez du jasandako BEZaren kenkaria eragotzi behar, betiere ez-betetze horrek kenkariaren baldintza materialak egiaztatzea eragotzi ezean (C-45/20 eta C-46/20 gaia).

2. Ondorio bera dago baldintza formal jakin batzuk ez betetzeagatik vs. BEZaren salbuespenei dagokienez interpretatzen diren baldintza materialak (C-656/19 gaia)  

3. Jasandako BEZaren soberakina arrazoizko epe batean itzuli ezean, subjektu pasiboari berandutze-interesak ordaindu behar zaizkio (C-844/19 auzia)

4. Bezeroak ordaindu ezean, jasanarazitako BEZa berreskuratuko dela bermatu behar da, eta eska daitezkeen betebeharrak kontraprestazioa osorik jaso ez dela egiaztatzera mugatuko dira (C-146/19 gaia)

5. Behar ez bezala sartutako BEZaren kasuan (alderdi hori BEZaren zuzentarauak ez du jasotzen), haren erregularizazioa barne-zuzenbidean bermatu behar da, betiere fakturaren jaulkitzaileak fede ona duela frogatzen badu (C-48/20 gaia)

Proportzionaltasun-printzipioaren eta Zuzentarauko 273k betebeharrak ezar ditzakete zerga behar bezala biltzen dela bermatzeko eta iruzurrak saihesteko. Betebehar materialak edo formalak ez betetzeagatiko zehapenak ez-betetzearen larritasunaren araberakoak izango dira. EBJAk berriki nabarmendu duenez:

1. Ez-betetze formalen kasuan, subjektu batek egiteko eskubidea zuen jasandako BEZaren kenkaria erabat ukatzean datzan zehapen bat neurriz kanpokoa da Ogasun Publikoari iruzurrik edo kalterik egin ez bazaio (C-661/18 auzia)

2. Epez kanpo deklaratutako ondasunak erkidego barruan eskuratzean jasandako BEZaren kenkaria ondorengo aldietara atzeratzera behartzea neurriz kanpokoa da (C-895/19 auzia). Subjektu pasiboaren inbertsio-araubidean, printzipioz, ez zaio inolako zenbatekorik zor Zerga Administrazioari BEZaren kuotari dagokionez (C-835/18 auzia).

3. Agintari nazionalek zehapenak ezar diezazkiokete zabarkeriaz jokatzen duen subjektu bati neutraltasunerako hain kaltegarriak ez diren ez-betetze formalengatik, ondorioztatzeko eskubidea erabat ukatzea baino (C-45/20 auzia)

4. Zilegi da iruzurrezko jokabide beragatik administrazio-zehapen bat eta zehapen penal bat ezartzea, baina legeak bateragarritasun hori aurreikusteko moduan ezartzen duen neurrian eta legean argi eta garbi ezartzen bada nola zaindu proportzionaltasuna, baita diruzko eta ez-diruzko zehapenen artean ere (C-570/20 auzia)

Conclusión

Zergak aplikatzean, funtsezkoa da araudia interpretatzea, zerga-zuzenbidearen printzipio orokorrak kontuan hartuta. Printzipio hauek, besteak beste: behar bezalako administrazioa, defentsarako eskubidea, neutraltasuna, proportzionaltasuna, etab. Espainiako ebazpenik eta epairik berrienek zerga-arauei buruz egiten duten interpretazioan gero eta eginkizun handiagoa dute.

Printzipio orokorretan oinarritutako interpretazio-laburpen horren barruan, garrantzi berezia hartzen du EBJAren jurisprudentziak, etengabe eta gero eta gehiago aipatzen baititu neutraltasun- eta proportzionaltasun-printzipioak askotariko adierazpenetan.

XXI. mendeko Espainiako fiskalitatean, estatuko organo administratibo eta judizialek zerga-arauei buruz egiten duten edozein interpretaziok oso kontuan izan behar du beti Europako zuzenbidea, bere jurisprudentzia barne.

Hala ere, bilakaera horrek etorkizuneko zenbait zalantza jartzen dizkigu aurrean:

1. Jurisprudentzia nazionala eta europarra bat ez etortzekotan, zer interpretazio-irizpide gailendu beharko litzateke?

2. Europako zerga-zuzenbide orokor moduko bat sortzen ari al da EBJAren jurisprudentziaren aldetik? Eta hala bada, ba al dago horretarako funtsik Europako zuzenbidean? Eta nola egokitzen da prozedura- edo zehapen-zuzenbidearen arloko eskumen nazionalarekin?