A posición da AEAT nos procesos concursais
Saltar índice da informaciónPresentación de autoliquidacións en caso de falta de contabilidade
Necesidade de denuncia do delito tipificado no artigo 259.1.6º do Código Penal.
Por veces, a administración concursal encóntrase con situacións en que o concursado e os seus administradores incumpren o deber de colaboración e información contemplada no artigo 42 da Lei Concursal.
En particular, esa falta de colaboración pode provocar consecuencias extremadamente graves cando se acompaña dun incumprimento das obrigas mercantís e contables básicas na realización da actividade, o que determina que a administración concursal non poida dispor da información imprescindible para desenvolver as funcións inherentes ás súas facultades, como pode ser a presentación de declaracións e autoliquidacións tributarias.
Nin a lexislación concursal nin a lexislación tributaria contemplan que a situación descrita poida eximir á sociedade concursada da leva da contabilidade e da presentación das declaracións e autoliquidacións tributarias, polo que a administración concursal deberá adoptar as medidas que correspondan para o cumprimento das devanditas obrigas. A formulación da cuestión refire que se trata dun concurso necesario, isto é, a solicitude dos acredores, pero se se ditou un auto xudicial declarando o concurso é porque a análise dos ingresos e gastos da entidade, así como do seu activo e pasivo, puxeron de manifesto unha situación de insolvencia e a posibilidade de suspender pagamentos. Polo tanto, hai unha situación patrimonial de partida.
Ante o coñecemento destes feitos, a resposta por parte da administración concursal vén prevista no artigo 164.2.1º da Lei Concursal, en que se sinala que o incumprimento substancial da obriga de leva de contabilidade implica que, en todo caso, o concurso cualificarase como culpable, o que debe ser instado pola administración concursal no informe de cualificación a presentar ante o xuíz do concurso, coas consecuencias que iso leva aparelladas (posibilidade de inhabilitación das persoas afectadas e posibilidade de embargar os seus bens e dereitos).
Ademais, existe a posibilidade de proceder á inmediata denuncia dos feitos ante as autoridades da orde xurisdicional penal, ao estar tipificada a devandita conduta como un delito de insolvencia punible no artigo 259.1 da Lei Orgánica 10/1995, do 23 de novembro, do Código Penal, o cal dispón:
“1. Será castigado cunha pena de prisión dun a catro anos e multa de oito a vinte e catro meses quen, encontrandose nunha situación de insolvencia actual ou inminente, realice algunha das seguintes condutas:
(…)
6.ª Incumpra o deber legal de levar contabilidade, leve dobre contabilidade, ou cometa na súa leva irregularidades que sexan relevantes para a comprensión da súa situación patrimonial ou financeira. Tamén será punible a destrución ou alteración dos libros contables, cando deste xeito dificúltese ou impida de forma relevante a comprensión da súa situación patrimonial ou financeira.
7.ª Oculte, destrúa ou altere a documentación que o empresario está obrigado a conservar antes do transcurso do prazo ao que se estende este deber legal, cando deste xeito dificúltese ou imposibilite o exame ou valoración da situación económico real do debedor.
8.ª Formule as contas anuais ou os libros contables dun xeito contrario á normativa reguladora da contabilidade mercantil, de xeito que se dificulte ou imposibilite o exame ou valoración da situación económico real do debedor, ou incumpra o deber de formular o balance ou o inventario dentro de prazo.
9.ª Realice calquera outra conduta activa ou omisiva que constitúa unha infracción grave do deber de dilixencia na xestión de asuntos económicos e á que sexa imputable unha diminución do patrimonio do debedor ou por medio da que se oculte a situación económica real do debedor ou a súa actividade empresarial.
2. A mesma pena imporase a quen, mediante algunha das condutas a que se refire o apartado anterior, cause a súa situación de insolvencia.”
O propio artigo 259.3 do Código Penal sinala que tamén é constitutiva de delito a realización dos feitos reflectidos no apartado 1 cando se cometesen por imprudencia, impondo nese caso unha pena de prisión e multa de menor duración.
Segundo aclara o apartado 5 do mesmo artigo 259, trátase dun delito que pode perseguirse sen esperar á conclusión do concurso e sen prexuízo da súa continuación, polo que non se aprecia motivo algún que xustifique que, ante o coñecemento de feitos constitutivos do mesmo por parte da administración concursal, non se proceda á inmediata denuncia pola devandita administración para que sexan obxecto de análise polos órganos competentes da orde xurisdicional penal.
De ser levadas a cabo ambas as dúas actuacións por parte da administración concursal, teran en contase as mesmas pola Administración Tributaria, canda o resto de circunstancias concorrentes, á hora de apreciar se se obrou coa dilixencia necesaria e determinar a existencia ou non de responsabilidades tributarias derivadas da falta de presentación das autoliquidacións pola inexistencia de información contable, conforme ao previsto nos artigos 41 e seguintes da LGT .