Saltar ao contido principal
Manual práctico de Renda 2020

3.Exencións en ganancias patrimoniais

. Axudas excepcionais por danos persoais causados por desastres naturais

Están exentas as axudas excepcionais por danos persoais, nos casos de falecemento e os supostos de incapacidade absoluta permanente, causados directamente polos sinistros aos que sexa de aplicación o Real Decreto-lei 2/2019, do 25 de xaneiro, polo que se adoptan medidas urxentes para paliar os danos causados por temporais e outras situacións catastróficas (BOE do 26) ou o Real Decreto-lei 11/2019, do 20 de setembro, polo que se adoptan medidas urxentes para paliar os danos causados por temporais e outras situacións catastróficas (BOE do 21).

Tamén resultan exentas, en idénticos termos, entre outras, as axudas excepcionais por danos persoais sufridos polas persoas afectadas por:

  • Os movementos sísmicos acaecidos o 11 de maio de 2011 no municipio de Lorca (Murcia), conforme ao establecido no artigo 2 do Real Decreto-lei 6/2011, do 13 de maio (BOE do 14.Corrección de erros do 18 e 19), modificado polo Real Decreto-lei 17/2011, do 31 de outubro (BOE da 1 de novembro).
  • Os incendios forestais e outras catástrofes naturais aos que sexa de aplicación a Lei 14/2012, do 26 de decembro (BOE do 27).Véxase tamén os Reais Decretos 1505/2012, do 2 de novembro (BOE do 3) e 389/2013, do 31 de maio (BOE do 15 de xuño), polo que se amplía o ámbito de aplicación da Lei 14/2012.
  • As tormentas de vento e mar na fachada atlántica e a costa cantábrica en xaneiro e febreiro de 2014, conforme ao establecido nos artigos 2 e 10 do Real Decreto-lei 2/2014, do 21 de febreiro (BOE do 22).
  • As inundacións e outros efectos dos temporais de chuvia, neve e vento acaecidos nos meses de xaneiro, febreiro e marzo de 2015, conforme ao establecido nos artigos 2 e 10 do Real Decreto-lei 2/2015, do 6 de marzo (BOE do 7) ou os temporais de chuvia na Comunidade Autónoma de Canarias e no sur e leste peninsular nos meses de setembro e outubro de 2015 de acordo cos artigos 2 e 10 do Real Decreto-lei 12/2015, do 30 de outubro (BOE do 31).
  • Os temporais de chuvia, vento, nevadas, pedrisco e fenómenos costeiros acaecidos nos meses de novembro e decembro de 2016 e en 2017 aos que sexa de aplicación o Real Decreto-lei 2/2017, do 27 de xaneiro, polo que se adoptan medidas urxentes para paliar os danos causados polos últimos temporais (BOE do 28).Véxase tamén os Reais Decretos 265/2017, de 17 de marzo e 1387/2018, do 19 de novembro, polo que se amplía o ámbito de aplicación do Real Decreto-lei 2/2017

. Doazóns a determinadas entidades

Normativa:Art.º 33.4 a) Lei IRPF

Están exentas as ganancias patrimoniais que se poñan de manifesto con ocasión das doazóns efectuadas ás entidades citadas no artigo 68.3 da Lei do IRPF.

As entidades a que se refire o artigo 68.3 da Lei do IRPF son as que dan dereito a practicar a dedución por donativos.Ditas entidades beneficiarias do mecenado relaciónanse no Capítulo 16.

. Trasmisión da súa vivenda habitual por maiores de 65 anos ou persoas en situación de dependencia

Normativa:Arts.33.4 b) Lei IRPF e 41 bis do Regulamento

Están exentas as ganancias patrimoniais que se poñan de manifesto con ocasión da transmisión por maiores de 65 anos da súa vivenda habitual, así como polas persoas que se encontren en situación de dependencia severa ou de gran dependencia de conformidade coa Lei de promoción da autonomía persoal e atención ás persoas en situación de dependencia.A exención tamén se aplica á transmisión da nuda propiedade da vivenda habitual polo seu titular, reservándose este o usufruto vitalicio sobre a devandita vivenda.

Para os exclusivos efectos da aplicación desta exención, entenderase que o contribuínte está a transmitir a súa vivenda habitual cando a devandita edificación constitúa a súa vivenda habitual nese momento ou tería tido tal consideración ata calquera día dos dous anos anteriores á data de transmisión.

A non suxeición ao IRPF das anualidades percibidas en determinados supostos de hipoteca inversa da vivenda habitual coméntase no subapartado "Rendas non suxeitas" deste mesmo Capítulo.Respecto ao concepto de vivenda véxase a disposición adicional vixésimo terceira da Lei do IRPF.

. Pagamento das débedas tributarias con bens integrantes do Patrimonio Histórico Español

Normativa:Art.º 33.4 c) Lei IRPF

Están exentas as ganancias patrimoniais que se poñan de manifesto con ocasión do pagamento das débedas tributarias do IRPF e do Imposto sobre Sucesións e Doazóns mediante entrega de bens integrantes do Patrimonio Histórico Español de acordo co disposto no artigo 73 da Lei 16/1985, do 25 de xuño, do Patrimonio Histórico Español.

. Dación en pagamento da vivenda habitual

Normativa:Art.º 33.4 d) Lei IRPF

Están exentas as ganancias patrimoniais que se poñan de manifesto con ocasión da dación en pagamento da vivenda habitual do debedor ou garante do debedor, para a cancelación de débedas garantidas con hipoteca que recaia sobre esta, contraídas con entidades de crédito ou de calquera outra entidade que, de xeito profesional, realice a actividade de concesión de préstamos ou créditos hipotecarios.

Así mesmo, decláranse exentas as ganancias patrimoniais que se poñan de manifesto con ocasión da transmisión da vivenda en que concorran os mesmos requisitos que para a dación en pagamento anterior, realizada en execucións hipotecarias xudiciais ou notariais.

En todo caso será necesario que o propietario da vivenda habitual non dispoña doutros bens ou dereitos en contía abondo para satisfacer a totalidade da débeda e evitar a alienación da vivenda.

. Exención por reinvestimento en rendas vitalicias

Normativa:Arts.38.3 Lei IRPF e 42 Regulamento

Están exentas as ganancias patrimoniais que se poñan de manifesto na transmisión por contribuíntes maiores de 65 anos de elementos patrimoniais, sempre que o importe total obtido pola transmisión se destine no prazo de seis meses a constituír unha renda vitalicia asegurada ao seu favor, nas condicións establecidas regulamentariamente.A cantidade máxima total que para tal efecto poderá destinarse a constituír rendas vitalicias será de 240.000 euros.

Cando o importe reinvertido sexa inferior ao total do percibido na transmisión, unicamente se excluirá de tributación a parte proporcional da ganancia patrimonial obtida que corresponda á cantidade reinvestida.

A anticipación, total ou parcial, dos dereitos económicos derivados da renda vitalicia constituída, determinará o sometemento a gravame da ganancia patrimonial correspondente.

O comentario detallado desta exención pola transmisión de elementos patrimoniais por contribuíntes maiores de 65 anos con reinvestimento do importe obtido en rendas vitalicias ese contén no Capítulo 11.

. Exención por reinvestimento en vivenda habitual

Normativa:Arts.38.1 Lei IRPF e 41 Regulamento

Está exenta a ganancia patrimonial obtida pola transmisión da vivenda habitual, sempre que o reinvestimento do importe obtido se produza na adquisición doutra vivenda habitual ou na rehabilitación daquela que vaia ter tal carácter, nas condicións e requisitos establecidos regulamentariamente, no mesmo exercicio en que se obtén a ganancia patrimonial, nos dous anteriores ou nos dous seguintes.

As condicións e requisitos para a aplicación desta exención por reinvestimento en vivenda habitual coméntanse no Capítulo 11

. Exención por reinvestimento noutra entidade de nova ou recente creación

Normativa:Arts.38.2 Lei IRPF e 41 Regulamento

Está exenta a ganancia patrimonial obtida pola transmisión de accións ou participacións polas que se tivese practicado a dedución por investimento en empresas de nova ou recente creación prevista no artigo 68.1 desta Lei, sempre que o importe total obtido pola transmisión destas se reinvista na adquisición de accións ou participacións das citadas entidades nas condicións que regulamentariamente se determinen.

As condicións e requisitos para a aplicación desta exención por reinvestimento noutra entidade de nova ou recente creación coméntanse no capítulo 11.

. Transmisión de accións ou participacións de empresas de nova ou recente creación adquiridas entre o 11 de xullo de 2011 e o 29 de setembro de 2013

Normativa:Véxase a disposición adicional trixésimo cuarta desta Lei do IRPF na súa redacción en vigor a 31 de decembro de 2012.

Está exenta a ganancia patrimonial que se poñan de manifesto con ocasión da transmisión de accións ou participacións adquiridas polo contribuínte en empresas de nova ou recente creación entre o 11 de xullo de 2011 e o 29 de setembro de 2013, sempre que permanecesen no seu patrimonio por un período superior a tres anos (contados de data a data) dende a súa adquisición, e cúmpranse os requisitos e condicións establecidos na disposición adicional trixésimo cuarta da Lei do IRPF na súa redacción en vigor a 31 de decembro de 2012.

. Transmisión de inmobles urbanos adquiridos entre o 12 de maio de 2012 e o 31 de decembro de 2012

Normativa:Disposición adicional trixésimo sétima Lei IRPF

Está exenta o 50 por 100 da ganancia patrimonial que se poña de manifesto con ocasión da transmisión de inmobles urbanos adquiridos a título oneroso a partir de 12 de maio de 2012 ata o 31 de decembro de 2012.

Este suposto coméntase dentro de ganancias patrimoniais exentas no Capítulo 11.

. Rendas obtidas polo debedor en procedementos concursais

Normativa:Disposición adicional cuadraxésimo terceira Lei IRPF

Están exentas as rendas obtidas polos debedores que se poñan de manifesto como consecuencia de quitas e dacións en pagamento de débedas, establecidas en:

  • Un convenio aprobado xudicialmente conforme ao procedemento fixado na Lei 22/2003, do 9 de xullo, Concursal e, dende o 1 de setembro de 2020, no Real Decreto Lexislativo 1/2020, do 5 de maio, polo que se aproba o texto refundido da Lei Concursal.
  • Un acordo de refinanciamento xudicialmente homologado ao que se refire o artigo 71 bis e a disposición adicional cuarta de Lei 22/2003, do 9 de xullo, Concursal e, dende o 1 de setembro de 2020, regulado no Título II do libro segundo, artigos 596 a 630, do Real Decreto Lexislativo 1/2020, do 5 de maio, polo que se aproba o texto refundido da Lei Concursal,
  • Un acordo extraxudicial de pagamentos a que se refire o Título X de Lei 22/2003, do 9 de xullo, Concursal e, dende o 1 de setembro de 2020, regulado no Título III do libro segundo, artigos 631 a 694, do Real Decreto Lexislativo 1/2020, do 5 de maio, polo que se aproba o texto refundido da Lei Concursal, ou
  • ou finalmente, como consecuencia de exoneracións do pasivo insatisfeito a que se refire o artigo 178 bis da Lei 22/2003, do 9 de xullo, Concursal e, dende o 1 de setembro de 2020, o Capítulo II do Título XI do libro primeiro, artigos 486 a 502, do Real Decreto Lexislativo 1/2020, do 5 de maio, polo que se aproba o texto refundido da Lei Concursal.

En todos os casos é requisito necesario para que as rendas se declaren exentas que as débedas non deriven do exercicio de actividades económicas.

Pode consultarse, con efectos meramente informativos, a táboa de correspondencias dos preceptos da Lei 22/2003, do 9 de xullo, Concursal, cos do texto refundido da Lei Concursal, aprobado por Real Decreto Lexislativo 1/2020, do 5 de maio, en virtude da disposición adicional terceira deste, a través da páxina web dos Ministerios de Xustiza e de Asuntos Económicos e Transformación Dixital.

Respecto ao criterio de imputación no caso de perdas derivadas de créditos vencidos e non cobrados cando adquira eficacia unha quita establecida nun acordo de refinanciamento xudicialmente homologable, ou nun acordo extraxudicial de pagamentos, véxase o artigo 14.2.k) da Lei do IRPF.

. Axudas para compensar os custos nas edificacións afectadas pola liberación do dividendo dixital

Normativa:Disposición adicional quinta.4 Lei IRPF

Non se integrarán na base impoñible do IRPF, as axudas concedidas en virtude dos disposto no Real Decreto 920/2014, do 31 de outubro, polo que se regula a concesión directa de subvencións destinadas a compensar os custos derivados da recepción ou acceso aos servizos de comunicación audiovisual televisiva nas edificacións afectadas pola liberación do dividendo dixital.