Saltar ao contido principal
Manual práctico IVA 2021

Regras especiais

Considéranse prestados no territorio de aplicación do imposto:

  1. Os servizos relacionados con bens inmobles cando estes radiquen no territorio.

    Considéranse relacionados con bens inmobles, entre outros, os arrendamentos ou cesións destes, os servizos de preparación, coordinación e realización de execución de obras inmobiliarias, os de carácter técnico relativos ás devanditas execucións de obra, os de xestión relativos a bens inmobles ou operacións inmobiliarias, os de vixilancia ou seguridade, os de aluguer de caixas de seguridade, a utilización de vías de peaxe e os de aloxamento en establecementos de hostalaría, acampamento e balneario.

    Exemplo:

    Así, inclúense aquí os servizos de intervención dos Notarios nas transaccións inmobiliarias, os de exploración de minas ou as prospeccións xeofísicas.

    A Comisión Europea publicou en outubro de 2015 na súa páxina web o documento «Notas explicativas sobre as regras de localización das prestacións de servizos vinculados a bens inmobles para os efectos do IVA». Aínda que estas Notas non son xuridicamente vinculantes, constitúen un instrumento de orientación sobre a aplicación práctica das previsións contidas nos artigos citados do Regulamento de Execución (UE) 282/2011 do Consello, do 15 de marzo aplicable a partir do 1 de xaneiro de 2017, sen necesidade de trasposición á norma interna.

    Estas Notas explicativas recollen tanto observacións de tipo xeral coma específico en relación cos servizos vinculados aos bens inmobles.De xeito sucinto, podemos destacar as seguintes:

    Por «bens inmobles» entenderase:

    1. Unha área determinada da codia terrestre, xa sexa na súa superficie ou no seu subsolo, na que pode fundarse a propiedade e a posesión;

    2. Calquera edificio ou construción fixado ao chan, ou ancorado nel, sobre ou por debaixo do nivel do mar, que non poida desmantelarse ou trasladarse con facilidade;

    3. Calquera elemento que fose instalado e forme parte integrante dun edificio ou dunha construción e sen o cal estes non poidan considerarse completos, como, por exemplo, portas, ventás, tellados, escaleiras e ascensores;

    4. Calquera elemento, equipo ou máquina instalado de forma permanente nun edificio ou nunha construción, que non poida trasladarse sen destruír ou modificar o devandito edificio ou construción.

    Os servizos vinculados a bens inmobles contemplados no artigo 47 da Directiva 2006/112/CE, abranguerán unicamente aqueles servizos que teñan unha vinculación suficientemente directa cos bens en cuestión.

    Considerarase que os servizos teñen unha vinculación suficientemente directa cos bens inmobles nos seguintes casos:

    1. Cando deriven dun ben inmoble e dito ben sexa un elemento constitutivo dos servizos e sexa básico e esencial para estes.

    2. Cando se presten en relación cun ben inmoble ou destínense a el e teñan por obxecto a modificación física ou xurídica de dito ben.

    Cando se poña a disposición dun cliente maquinaria ou equipamento para executar obras nun ben inmoble, a devandita operación só se considerará unha prestación de servizos vinculada a bens inmobles en caso de que o prestador asuma a responsabilidade da execución das obras en cuestión.

  2. Os transportes de pasaxeiros e os transportes de bens cuxo destinatario non sexa un empresario ou profesional (distintos dos do artigo 72 da Lei do IVA), pola parte de traxecto realizado no territorio.

    Exemplo:

    Así, un transporte de viaxeiros en autobús dende Sevilla ata París enténdese realizado no territorio de aplicación do IVA español pola parte do traxecto efectuado no devandito territorio, e non pola parte do traxecto realizado en Francia.

  3. O acceso a manifestacións culturais, artísticas, deportivas, científicas, educativas, recreativas ou similares, como as feiras e exposicións e os servizos accesorios a este, sempre que o seu destinatario sexa un empresario ou profesional actuando como tal e as devanditas manifestacións teñan lugar efectivamente no citado territorio.

    Dentro destes servizos inclúense todas as prestacións que concedan o dereito de acceso a cambio dun prezo (entrada, pagamento, abono ou abono de tempada ou cotización periódica).Non inclúe a utilización de instalacións tales como os ximnasios (artigo 32 do Regulamento de execución 282/2011 do Consello).

    Considéranse servizos accesorios os relacionados directamente co acceso, en particular, o uso dos gardarroupas ou das instalacións sanitarias, pero non os simples servizos de intermediación relativos á venda de entradas (artigo 33 do Regulamento de execución 282/2011 do Consello).

    Os servizos culturais, artísticos ou deportivos, feiras e exposicións, distintos do acceso aos mesmos, prestados a empresarios ou profesionais, localizaranse ou non no TAI, a falta dunha regra especial, de conformidade coa regra xeral establecida no artigo 69.Uno.1º.LIVA (Consulta DGT V1273-11).

    Exemplo:

    Os servizos prestados por unha entidade dedicada á organización de eventos e congresos a outros empresarios ou profesionais participantes nun congreso, aos que cobra unha entrada polo seu acceso, localízanse no territorio de aplicación do Imposto na medida que o congreso teña lugar efectivamente neste.

    Tal e como veremos no punto 7º deste apartado, igualmente, tamén no caso no que o destinatario sexa un particular e non teña a condición de empresario ou profesional o servizo debe localizarse no territorio de aplicación do Imposto sempre que o congreso teña lugar no devandito ámbito espacial (consulta DGT V0010-16).

  4. Os prestados por vía electrónica, de telecomunicacións e de radiodifusión e televisión, cando o destinatario non sexa un empresario ou profesional actuando como tal, sempre que este se encontre establecido ou teña a súa residencia ou domicilio habitual no territorio de aplicación do Imposto, nos seguintes casos:

    1. Cando concorran os seguintes requisitos:

      • Que sexan efectuados por un empresario ou profesional que actúe como tal establecido unicamente noutro Estado membro por ter neste a sede da súa actividade económica, o seu único establecemento permanente na Comunidade ou o lugar do seu domicilio permanente ou residencia habitual;y

      • Que se superase o límite previsto no artigo 73 da LIVA ou exercitásese a opción de tributación en destino prevista en o devandito artigo.

    2. Que sexan efectuados por un empresario ou profesional que actúe como tal distinto dos mencionados no primeiro guión da letra a) anterior.

    Consideraranse servizos prestados por vía electrónica:

    Os que consistan na transmisión enviada inicialmente e recibida en destino por medio de equipos de procesamento, incluída a compresión numérica e o almacenamento de datos, e enteiramente transmitida, transportada e recibida por cable, radio, sistema óptico ou outros medios electrónicos e, entre outros, os seguintes:

    1. A subministración e aloxamento de sitios informáticos.

    2. O mantemento a distancia de programas e de equipos.

    3. A subministración de programas e a súa actualización.

    4. A subministración de imaxes, texto, información e a Posta á disposición de bases de datos.

    5. A subministración de música, películas, xogos, incluídos os de azar ou de diñeiro, e de emisións e manifestacións políticas, culturais, artísticas, deportivas, científicas ou de ocio.

    6. A subministración de ensino a distancia.

    Para estes efectos, o feito de que o prestador dun servizo e o seu destinatario se comuniquen por correo electrónico non implicará, por si mesmo, que o servizo teña a consideración de servizo prestado por vía electrónica.

    Exemplo:

    Un particular con residencia habitual no territorio de aplicación do imposto contrata cunha empresa estadounidense o acceso a canles de TV americanos.A empresa estadounidense deberá repercutir e ingresar o IVA español.

  5. Os de restauración e catering nos seguintes supostos:

    1. Os prestados a bordo dun buque, dun avión ou dun tren, no curso da parte dun transporte de pasaxeiros realizado na Comunidade cuxo lugar de inicio se encontre no territorio de aplicación do imposto.

      Cando se trate dun transporte de ida e volta, o traxecto de volta considerarase como un transporte distinto.

    2. Os restantes servizos de restauración e catering cando se presten materialmente no territorio de aplicación do imposto.

    Considerarase:

    1. Parte dun transporte de pasaxeiros realizado na Comunidade:a parte dun transporte de pasaxeiros que, sen facer escala nun país ou territorio terceiro, discorra entre os lugares de inicio e de chegada situados na Comunidade.

    2. Lugar de inicio:o primeiro lugar previsto para o embarque de pasaxeiros na Comunidade, mesmo despois da última escala fose da Comunidade.

    3. Lugar de chegada:o último lugar previsto para o desembarque na Comunidade de pasaxeiros embarcados tamén nela, mesmo antes doutra escala feita nun país ou territorio terceiro.

    4. Servizos de restauración e catering:a subministración de alimentos ou de bebidas, ou de ambos os dous, para consumo humano, sempre que vaian acompañados de servizos auxiliares abondo para permitir o seu consumo inmediato, de forma que a devandita subministración sexa unicamente un dos elementos dun conxunto no que predominen os servizos.Polo tanto, non se consideran servizos de restaurante e catering a subministración de alimentos ou de bebidas sen prestación de ningún tipo de servizo auxiliar.

  6. Os de mediación en nome e por conta allea, cuxo destinatario non sexa empresario ou profesional e sempre que as operacións respecto das que se intermedie se entendan realizadas no territorio de aplicación.

    Esta regra especial, polo tanto, aplícase só aos servizos prestados a particulares, no caso de que o destinatario sexa empresario ou profesional aplícase a regra xeral de tributación en destino.

    Exemplos:

    • Unha axencia inmobiliaria belga media na entrega dunha edificación a un particular situada en España.A operación de mediación enténdese realizada no territorio de aplicación do IVA español.

    • Un empresario español media na venda de certos artigos téxtiles que se encontran en China.Os artigos non saen de China.A operación de mediación tampouco se entende realizada no territorio de aplicación do IVA español.

    • Os servizos de mediación realizados por un representante comercial establecido en España a empresas italianas sen establecemento permanente en España, en relación con entregas dende ese país con destino a territorios terceiros, non se consideran prestados en territorio español, xa que o seu destinatario é un empresario ou profesional non establecido no territorio de aplicación do Imposto.

  7. Os seguintes servizos cando o seu destinatario non sexa empresario ou profesional e se presten materialmente no TAI:

    1. Os servizos accesorios aos transportes tales como a carga e descarga, transbordo, manipulación e servizos similares.

    2. Os traballos e as execucións de obra realizados sobre bens mobles corporais e os informes periciais, valoracións e ditames relativos aos devanditos bens.

    3. Os servizos relacionados con manifestacións culturais, artísticas, deportivas, científicas, educativas, recreativas, xogos de azar ou similares, como as feiras e exposicións, incluíndo os servizos de organización destes e os demais servizos accesorios aos anteriores.

    Esta regra especial, aplícase unicamente aos servizos prestados a particulares, no caso de que o destinatario sexa empresario ou profesional, aplícase a regra xeral de tributación en destino, con excepción do acceso a manifestacións culturais, artísticas, deportivas, científicas, educativas, recreativas ou similares, ás que nos referimos anteriormente no punto 3.

    Exemplos:

    • Un empresario alemán presta servizos de reparación de ordenadores a un particular español.Os ordenadores están instalados en España e o servizo préstase efectivamente no TAI.Polo tanto, este servizo gravarase en España.

    • Un empresario español envía a Alemaña maquinaria para reparar que logo será reenviada a España.A operación estará suxeita ao IVA español por aplicación da regra xeral.

    • Un cantante norteamericano dá un concerto en Madrid, achámonos ante unha prestación de servizos realizada no territorio de aplicación do Imposto.

  8. Os prestados por vía electrónica, de telecomunicacións, de radiodifusión e de televisión, cando concorran os seguintes requisitos:

    1. que o destinatario non sexa un empresario ou profesional actuando como tal e se encontre establecido ou teña a súa residencia ou domicilio habitual noutro Estado membro;

    2. que sexan efectuados por un empresario ou profesional que actúe como tal establecido unicamente no territorio de aplicación do Imposto por ter neste a sede da súa actividade económica, o seu único establecemento permanente na Comunidade ou o lugar do seu domicilio permanente ou residencia habitual;y

    3. que non se superase o límite previsto no artigo 73 da LIVA, nin se exercitase a opción de tributación en destino prevista en o devandito artigo.

    O previsto anteriormente será de aplicación ás prestacións de servizos efectuadas durante o ano en curso ata que se supere o límite cuantitativo indicado anteriormente.

    Os empresarios ou profesionais poderán optar por non aplicar o disposto neste número, aínda que non superasen o límite previsto no artigo 73 da LIVA.A opción comprenderá, como mínimo, dous anos naturais, sendo necesario reiterar a opción, unha vez transcorridos os dous anos para que esta non se entenda revogada.

    Consideraranse servizos de telecomunicación:

    Os que teñan por obxecto a transmisión, emisión e recepción de sinais, textos, imaxes e sons ou información de calquera natureza, por fío, radio, medios ópticos ou outros medios electromagnéticos, incluíndo a cesión ou concesión dun dereito ao uso de medios para tal transmisión, emisión ou recepción e, igualmente, a provisión de acceso a redes informáticas.

    Consideraranse servizos de radiodifusión e televisión:

    Aqueles servizos consistentes na subministración de contidos de audio e audiovisuais, tales como os programas de radio ou de televisión subministrados ao público a través das redes de comunicacións por un prestador de servizos de comunicación, que actúe baixo a súa propia responsabilidade editorial, para ser escoitados ou vistos simultáneamente seguindo un horario de programación.

  9. Os servizos de arrendamento de medios de transporte nos seguintes casos:

    1. Os de arrendamento a curto prazo cando estes se poñan efectivamente en posesión do destinatario no citado territorio.

    2. Os de arrendamento a longo prazo cando o destinatario non teña a condición de empresario ou profesional actuando como tal sempre que estea establecido ou teña o seu domicilio ou residencia habitual no TAI.Non obstante, cando se trate de arrendamento de embarcacións de recreo entenderanse prestados no TAI cando estes se poñan efectivamente en posesión do destinatario neste sempre que o servizo sexa realmente prestado por un empresario ou profesional dende a sede da súa actividade económica ou un establecemento permanente situado no devandito territorio.

    Entenderase por curto prazo:

    A tenza ou o uso continuado de medios de transporte durante un período ininterrompido non superior a trinta días e, no caso dos buques, non superior a noventa días.

    Como se determina a duración da tenza ou do uso continuado:

    Atenderase ás condicións contractuais.O contrato constituirá unha presunción que admite proba en contrario.

    Cando o arrendamento dun mesmo medio de transporte se realice a través de contratos consecutivos entre as mesmas partes atenderase á duración global, incluíndo o contrato e as súas prórrogas.

    Os contratos de arrendamento a curto prazo que por causas de forza maior superen a duración contractual non verán alterado o seu período de duración para os efectos de determinar o seu réxime tributario.

  10. Os servizos que se indican a continuación, cando non se entendan realizados na Comunidade, Illas Canarias, Ceuta ou Melilla, pero a súa utilización ou explotación efectivas realícense no devandito territorio:

    • Os servizos seguintes cuxo destinatario sexa un empresario ou profesional:

      1. As cesións e concesións de dereitos de autor, patentes, licenzas, marcas de fábrica ou comerciais e os demais dereitos de propiedade intelectual ou industrial, así como calquera outros dereitos similares.

      2. A cesión ou concesión de fondos de comercio, de exclusivas de compra ou venda ou do dereito a exercer unha actividade profesional.

      3. Os de publicidade.

      4. Os de asesoramento, auditoría, enxeñaría, gabinete de estudos, avogacía, consultores, expertos contables ou fiscais e outros similares, con excepción dos comprendidos no número 1.º do apartado Uno do artigo 70 desta Lei.

      5. Os de tratamento de datos e a subministración de informacións, incluídos os procedementos e experiencias de carácter comercial.

      6. Os de tradución, corrección ou composición de textos, así como os prestados por intérpretes.

      7. Os de seguro, reaseguro e capitalización, así como os servizos financeiros, citados respectivamente polo artigo 20, apartado Uno, números 16.º e 18.º, desta Lei, incluídos os que non estean exentos, con excepción do aluguer de caixas de seguridade.

      8. Os de cesión de persoal.

      9. A dobraxe de películas.

      10. Os arrendamentos de bens mobles corporais, con excepción dos que teñan por obxecto calquera medio de transporte e os colectores.

      11. A provisión de acceso ás redes de gas natural situadas no territorio da Comunidade ou a calquera rede conectada ás devanditas redes, á rede de electricidade, de calefacción ou de refrixeración e o transporte ou distribución a través das devanditas redes, así como a prestación doutros servizos directamente relacionados con calquera dos servizos comprendidos nesta letra.

      12. As obrigas de non prestar, total ou parcialmente, calquera dos servizos enunciados neste número.

    • Os de mediación en nome e por conta allea cuxo destinatario sexa un empresario ou profesional actuando como tal.

    • Os de arrendamento de medios de transporte.

    • Os prestados por vía electrónica, os de telecomunicacións, de radiodifusión e de televisión.

  11. Os servizos de transporte intracomunitario de bens que se inicien no territorio de aplicación do imposto e cuxo destinatario non sexa un empresario ou profesional.

    Entenderase por:

    1. Transporte intracomunitario de bens: o transporte de bens cuxos lugares de inicio e de chegada estean situados nos territorios de dous Estados membros diferentes.

    2. Lugar de inicio: o lugar onde comece efectivamente o transporte dos bens, sen ter en conta os traxectos efectuados para chegar ao lugar en que se encontren os bens.

    3. Lugar de chegada:o lugar onde remate efectivamente o transporte dos bens.

    Exemplo:

    1. Unha empresa alemá compra mercadorías a unha empresa española situada en Zaragoza.

      O traslado desta mercadoría vaise facer:

      • Zaragoza–Barcelona en transporte terrestre.
      • Barcelona–Múnic en transporte aéreo.

      A empresa alemá contrata o transporte cunha empresa española, á que comunica o seu NIF-IVA de empresario alemán, polo tanto, o servizo de transportes non está suxeito ao IVA español por aplicación da regra xeral prevista no artigo 69.Uno.1º da LIVA.

    2. Un particular francés adquire por Internet uns mobles a unha empresa española cuxa sede está en Valencia, a empresa faise cargo do transporte que realizará por estrada.Estes transportes tributarán polo IVA español ao iniciarse no TAI e ser o destinatario un particular.