Na estatística conxuntural obtida a partir da información fiscal máis pegada á actualidade, o informe Flash de Vendas Interiores Diarias, observouse, desde os primeiros datos do mes de marzo, un cambio de tendencia.

Unha das vantaxes do Flash é poder contar cunha semana máis de información con respecto ao informe de Vendas diarias  que, a cambio, ten unha desagregación por actividades. En calquera dos dous casos, os datos diarios son sempre cifras en euros, sen deflactar, o que non permite discernir en que medida o cambio que se viu desde comezos de marzo foi debido a un aumento da actividade ou só a un efecto dos prezos, aínda que a coincidencia coa subida sinalada en gasolinas e gasóleos fai pensar que este último sexa o máis relevante. En calquera caso, queda a incerteza de cales poden ser os impactos sobre o resto da economía. Prolongarase no tempo a subida? Como propagarase o seu efecto entre os distintos sectores de actividade? Poden as estatísticas fiscais guindar algo de luz sobre estes asuntos?

Lamentablemente a situación de incerteza que se vive agora é similar á que xa se viviu a finais de febreiro de 2022 coa invasión de Ucraína. Como traduciuse aquilo nas series de vendas e compras das empresas?

Os seguintes gráficos dan unha idea. No primeiro móstrase a evolución diaria das vendas no comercio polo miúdo de combustibles para automóbiles. No segundo móstrase a taxa desa serie canda a das vendas interiores totais.

En ambos os dous gráficos están sinaladas as datas en que se produce un aumento nas semanas posteriores ao inicio do conflito. No caso das vendas polo miúdo de combustibles obsérvase un repunte nesas semanas e unha moderación nas seguintes. Non é ata xa comezado abril cando o proceso parece estabilizarse en niveis moi superiores aos de comezos do ano 2022. Nas vendas totais o primeiro impacto nótase moi lixeiramente, pero a partir de abril tamén as vendas no conxunto de actividades seguen unha traxectoria expansiva.

Como se dicía, as cifras son sempre en termos nominais. A deflación soa pódese facer con información externa de prezos. Só nalgúns casos pódese facer unha aproximación con información propia e nunca en períodos inferiores ao mes. É o caso dos hidrocarburos para o que se ten, por un lado, a información do prezo das importacións de produtos petrolíferos que se pode encontrar nas Estatísticas de Comercio Exterior, e, por outro, pódese construír un indicador do prezo implícito das vendas interiores de hidrocarburos combinando a información de vendas do sector refinamento que se ofrece no informe mensual de Vendas, Emprego e Salarios nas Grandes Empresas  e os consumos de hidrocarburos que se publican no ficheiro trimestral de Series históricas de bases, tipos e impostos reportados  acompañando ao Informe Mensual de Recadación Tributaria. O resultado móstrase no seguinte gráfico:

O incremento dos prezos apreciouse inmediatamente, aínda que acadou o seu máximo nos meses posteriores e mantivose un nivel moi alto ata final de 2022 e máis moderado, aínda que elevado en comparación coa situación previa, en 2023.

A extensión do efecto da subida do prezo das gasolinas e gasóleos sobre o conxunto da economía pódese seguir co resto das estatísticas conxunturais e estruturais. En termos mensuais o impacto do aumento de custos que supoñen este tipo de incrementos de prezos pódese analizar coa evolución das vendas interiores de bens e servizos intermedios do informe de Vendas, Emprego e Salarios nas Grandes Empresas. Entre 2020 e 2023 estas vendas comportáronse como figura no seguinte gráfico:

O aumento dos custos nas empresas xa se advertira coa saída da pandemia (incluso xa en 2019), pero en 2022 agudízase este proceso particularmente a partir do inicio do conflito bélico.

O seguimento se completa coa información contida na estatística trimestral de Vendas, Emprego e Salarios en Grandes Empresas e Pemes  en que non só pódense encontrar as vendas, senón tamén as compras de máis de 1 millón de empresas.

Loxicamente, ao ser datos trimestrais, os efectos vense máis esfumados, pero aínda así se detecta unha aceleración no crecemento das compras no segundo trimestre de 2022. Ese mesmo repunte, e con máis intensidade, tamén se notou nas vendas:

Esta evolución conxunta indica que, ao mesmo tempo que se soportaba un maior custo, se reconfiguraban os prezos relativos. Esta clase de análise, cun contido máis estrutural, e o estudo dos efectos que finalmente tivo a subida de prezos en 2022 e en anos posteriores pódense facer tanto co Observatorio de Marxes Empresariais, como co resto de estatísticas que aproveitan a información das contas empresariais  que se ofrecen na web da AEAT.